Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Bác sỹ ung thư nói về 'mặt trái' của xét nghiệm sàng lọc ung thư sớm

Dấu ấn ung thư (chỉ điểm u, tumor markers) được sản xuất một lượng lớn bởi khối u có thể phân biệt u lành với ung thư hoặc phát hiện được khối u bằng xét nghiệm máu.

Ảnh minh họa: Internet

Ảnh minh họa: Internet.

Dấu ấn ung thư (chỉ điểm u, tumor markers) được sản xuất một lượng lớn bởi khối u có thể phân biệt u lành với ung thư hoặc phát hiện được khối u bằng xét nghiệm máu. Một số tumor markers đặc hiệu với một loại ung thư nào đó, số khác gặp trong nhiều loại ung thư. Phần lớn các tumor markers còn tăng trong những bệnh không phải là ung thư. Do đó tumor markers sử dụng đơn lẻ không phải là công cụ chẩn đoán ung thư.

Đặc điểm của tumor markers lý tưởng phải gồm:

1. Đặc hiệu cơ quan và đặc hiệu khối u (specificity).

2. Tương ứng với kích thước và hoạt động của khối u.

3. Chỉ dương tính khi là ung thư.

4. Dương tính sớm trong giai đoạn phát triển bệnh ác tính.

5. Dễ dàng đo lường được.

Tại thời điểm hiện tại không có TUMOR MARKERS nào thỏa mãn tất cả các tiêu chuẩn trên.

Phần lớn tumor markers có ở mô bình thường, u lành và u ác và không đủ đặc hiệu để dùng cho sàng lọc ung thư.

Ví dụ CEA là protein trên bề mặt tế bào, chỉ điểm cho ung thư đại trực tràng, dạ dày ruột, phổi và vú. CEA còn tăng ở người nghiện thuốc lá, xơ gan, polyp trực tràng, viêm loét trực tràng, bệnh tuyến vú lành tính. Không dùng CEA cho sàng lọc ung thư. Ngược lại một người ung thư dạ dày nhưng không nhất định phải có CEA tăng.

CA 19.9 là dấu ấn của carcinoma đại trực tràng và tụy. Tuy nhiên nó cũng có thể tăng ở bệnh nhân ung thư gan mật, dạ dày, tế bào gan và nhiều bệnh lành tính như viêm tụy, bệnh dạ dày ruột.

Tumor markers chỉ tham gia vào công việc tiếp cận chẩn đoán chứ một mình nó không dùng để chẩn đoán ung thư, càng không dùng để sàng lọc phát hiện sớm ung thư. Tumor markers ở bệnh nhân ung thư tương ứng với kích thước khối u và/hoặc hoạt động của khối u. Nhưng không phải ung thư nào cũng tăng tumor markers. Tumor markers chủ yếu được dùng để phân nhóm nguy cơ, tiên lượng, theo dõi đáp ứng điều trị, nghi ngờ tái phát của bệnh nhân ung thư.

Lạm dụng xét nghiệm dấu ấn ung thư hại nhiều hơn lợi. Có bệnh nhân ung thư rồi, không thấy dấu ấn ung thư tăng thì reo lên "Thế chắc tôi bị u lành". Có người khoẻ mạnh thấy kết quả xét nghiệm của mình cao hơn chỉ số tham chiếu thì hoảng sợ mất ăn mất ngủ suy sụp, thậm chí lập tức uống lang băm lá lẩu ngay.

Vì vậy, chẩn đoán ung thư bao gồm hỏi bệnh sử, tuổi hay bị ung thư đó, các yếu tố nguy cơ, tiền sử phơi nhiễm, khám lâm sàng tìm kiếm triệu chứng và tổn thương, siêu âm, chẩn đoán hình ảnh, sinh thiết làm giải phẫu bệnh, sử dụng những tumor markers nghĩ đến cơ quan/khối u nào đó...

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Những yếu tố nguy cơ gây ung thư cổ tử cung.

TS - BS Phạm Thị Việt Hương - Theo tienphong.vn
Bình luận
Tin mới
  • 13/04/2021

    Nhìn vào miệng để "bắt bệnh" lá gan

    Trong cơ thể, gan là bộ phận chính yếu đảm nhiệm vai trò khử độc. Gan có hàng trăm nghìn tế bào ngày đêm làm việc cần mẫn để chuyển hóa và đào thải độc tố.

  • 13/04/2021

    Dị ứng nặng sau khi ăn thịt ba ba

    Thông tin từ Bệnh viện đa khoa tỉnh Cao Bằng, bệnh viện vừa tiếp nhận bệnh nhân 41 tuổi, trú tại Cao Bằng trong tình trạng mẩn đỏ, ngứa toàn thân, khó thở, lơ mơ.

  • 13/04/2021

    Các bệnh gây suy nhược cơ

    Suy nhược cơ bắp là tình trạng mất khối lượng cơ do các cơ yếu đi và co lại. Có một số nguyên nhân có thể gây ra tình trạng này, bao gồm bệnh như bệnh xơ cứng teo cơ một bên.

  • 13/04/2021

    Ăn sau giờ làm việc, dễ gặp họa

    Nghiên cứu mới cho thấy những món ăn 'không lành mạnh' vào buổi tối - cho dù không phải là bia rượu hay các chất gây mất ngủ - vẫn có thể ảnh hưởng xấu đến tinh thần và ngày làm việc của bạn.

  • 13/04/2021

    Đột ngột đau lưng báo hiệu bệnh gì?

    Đau lưng có thể là dấu hiệu của căng, mỏi cơ hoặc biểu hiện các bệnh lý nghiêm trọng hơn như viêm tiền liệt tuyến, đau dây thần kinh tọa.

  • 13/04/2021

    HIV và tình trạng sụt cân

    Sụt cân có thể là vấn đề rất đáng lo ngại ở bệnh nhân HIV. Tuy nhiên, có rất nhiều cách để chống lại tình trạng sụt cân ờ người bệnh HIV một cách an toàn và hiệu quả.

  • 13/04/2021

    Bệnh vảy nến vùng mắt - Cẩn thận biến chứng

    Vảy nến là một bệnh mạn tính, đến nay chưa có phương pháp giúp điều trị khỏi hoàn toàn, nhưng bệnh có thể kiểm soát được.

  • 12/04/2021

    Điểm mặt các yếu tố nguy cơ gây ung thư bàng quang

    Ung thư (UT) bàng quang là một trong những bệnh ác tính nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu được phòng tránh, phát hiện và điều trị sớm bệnh có thể kiểm soát được.

Xem thêm