Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

6 điều bạn nên biết về gây tê ngoài màng cứng

Bài này cung cấp cho bạn những điểm quan trọng về các tác dụng phụ của thủ thuật gây tê ngoài màng cứng khi sinh để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.

Hơn một nửa số phụ nữ mang thai sẽ được gây tê ngoài màng cứng để giảm đau khi chuyển dạ. Mặc dù phương pháp này đã được chấp thuận trong đại chúng và chứng minh an toàn khi sử dụng, song nhiều phụ nữ vẫn cảm thấy ngần ngại khi chấp nhận sử dụng.

Đối với những phụ nữ đang mong chờ đến ngày chào đón đứa con thân yêu, có 2 vấn đề liên quan đến việc gây tê khi sinh mà họ vẫn lo ngại: Thứ nhất, họ cảm thấy cơ thể bị yếu đi nếu lựa chọn thủ thuật gây tê, và thứ hai (quan trọng hơn), họ cảm thấy lo lắng cho sự an toàn của bản thân cũng như cho đứa con sắp chào đời.

Cơ chế giảm đau của biện pháp gây tê ngoài màng cứng
Những tín hiệu thần kinh nhận cảm giác đau đều phải đi qua một khu vực gọi là khoang màng cứng trước khi truyền tới não bộ. Màng cứng là màng mỏng bao bọc tủy sống và dịch não tủy, bên ngoài màng cứng là một khoang ảo gọi là khoang ngoài màng cứng chứa các dây thần kinh cảm giác, vận động. Do vậy, thuốc tê có thể được tiêm vào khoang màng cứng để khóa lại các tín hiệu thần kinh nhận cảm giác đau và như vậy bạn sẽ không thấy đau trong khi sinh.

Mỗi người có những cảm giác với cơn đau rất khác nhau. Nếu bạn đang cân nhắc về việc sử dụng liệu pháp gây tê ngoài màng cứng, dưới đây là những câu hỏi và trả lời hay gặp nhất về thủ thuật này.

Thủ thuật gây tê ngoài màng cứng có thể ảnh hưởng như thế nào tới bà mẹ và đứa trẻ?

Mặc dù gây tê ngoài màng cứng không làm chậm quá trình co cơ tử cung hay làm gia tăng nguy cơ mổ lấy thai, tuy nhiên biện pháp này sẽ làm kéo dài giai đoạn đẩy thai ra bên ngoài trung bình là 20 phút. Biện pháp gây tê này cũng đồng thời làm tăng thân nhiệt của người mẹ và tăng nguy cơ bị sốt. Tất cả những hiện tượng này có thể làm các bác sỹ khó nhận biết được liệu sự gia tăng thân nhiệt là do việc gây tê hay là do một nhiễm trùng nguy hiểm nào có thể ảnh hưởng đến đứa trẻ.

Ưu điểm của thủ thuật gây tê ngoài màng cứng liên quan đến những phản ứng bình thường của cơ thể với cơn đau. Đau khiến cơ thể giải phóng nhiều hormon vào máu, làm tăng nhịp tim và dồn máu từ tử cung. Đau cũng khiến bạn thở nhanh và sâu khiến máu chảy khỏi nhau thai – là một phần của tử cung nơi mà đứa trẻ nhận oxy và chất dinh dưỡng. Khi việc gây tê chặn cơn đau, bạn sẽ không phải trải qua những hiện tượng trên.

Các nhà khoa học hiện nay không tìm thấy một sự khác biệt đáng kể nào về số điểm APGAR hay kết quả của những test đánh giá khác trên đối tượng trẻ sinh ra từ những bà mẹ sử dụng liệu pháp gây tê ngoài màng cứng so với những đứa trẻ sinh ra bởi những phụ nữ không sử dụng bất kỳ liệu pháp nào khi sinh.

Thủ thuật này có gây đau hay không?

Mặc dù một số phụ nữ sợ thủ thuật gây tê này hơn là việc sinh con, sau khi thực hiện liệu pháp gây tê này, hầu hết mọi người đều nói rằng nó dễ chịu hơn là tiêm gây tê qua đường tĩnh mạch hay phải chịu cơn đau co thắt. Cũng có nhiều người cảm thấy lo lắng về kích thước của mũi kim gây tê nhưng thực tế nó không phải là vấn đề đáng lo ngại. Lý do là các bác sỹ sẽ sử dụng một chiếc kim thật nhỏ để gây tê cục bộ ban đầu trước khi kim tiêm màng cứng được đưa vào cơ thể. Các bà mẹ có thể cảm nhận thấy hơi đau nhói trong khoảng 5 giây khi kim nhỏ gây tê cục bộ được đâm vào cơ thể. Thuốc gây tê màng cứng sẽ phát huy tác dụng sau 5 phút và đạt đỉnh trong vòng 10 phút. Do vậy, thường sẽ mất khoảng 15 phút kể từ khi bắt đầu thủ thuật gây tê này cho tới khi bạn cảm thấy không còn cảm giác đau.

Thủ thuật gây tê ngoài màng cứng được thực hiện như thế nào?

Các bác sỹ sẽ yêu cầu các bà mẹ nằm nghiêng một bên hoặc ngồi khi thực hiện gây tê ngoài màng cứng. Nhân viên y tế cũng sẽ giúp bạn chọn lựa được tư thế phù hợp nhất.

Dung dịch sát khuẩn sẽ được bôi bên ngoài da, thuốc gây tê cục bộ được tiêm vào cơ thể và ngay sau đó các bác sỹ sẽ đâm mũi kim gây tê ngoài màng cứng qua khu vực đã được làm tê ban đầu (bạn có thể cảm thấy có một áp lực nhỏ tại vị trí gây tê). Ống thông được luồn vào khoang màng cứng, kim sẽ được loại bỏ và ống thông này sẽ được dán cố định vào phần lưng sản phụ. Khi sản phụ nằm xuống, thuốc tê sẽ được đẩy qua ống thông và được nối với một bơm cung cấp thuốc tê liên tục trong quá trình sinh nở.

Điều gì sẽ xảy ra nếu sản phụ di chuyển hay có cơn co thắt trong khi đang gây tê ngoài màng cứng?

Cơn co tử cung khi chuyển dạ có thể diễn ra khoảng 2 phút một. Tuy nhiên thường thì cơn co tử cung sẽ ít khi xảy ra khi đang tiến hành gây tê. Mọi chuyện sẽ vẫn ổn ngay cả khi bạn bị co thắt khi đặt ống thông vào màng cứng, do đây không phải là một thủ thuật quá phức tạp. Những phụ nữ có cử động nhỏ trong quá trình thực hiện gây tê sẽ chỉ làm chậm lại việc gây tê một chút. Tuy nhiên hầu hết mọi phụ nữ đều có thể nằm bất động đủ lâu để hoàn thành thủ thuật này.

Làm sao để biết được các kim và ống thông đều được đặt đúng vị trí và không chạm vào dây thần kinh hay tủy sống?

Các bác sỹ sẽ biết được chính xác điều này qua những thay đổi của syringe nối với kim gây tê màng cứng. Khi bác sỹ gây tê tìm được vị trí ngoài màng cứng (thường mất khoảng 60 giây), họ sẽ đưa ống thông vào khu vực đó.

Một quan niệm sai lầm khá phổ biến là người ta cho rằng kim gây tê ngoài màng cứng sẽ được đặt vào dây thần kinh hay đặt vào tủy sống. Sự thật là kim tiêm, ống thông hay thuốc chỉ được đưa vào khoang màng cứng nơi mà các dây thần kinh đi qua. Cột sống là một cấu trúc bảo vệ bao quanh khoang màng cứng. Bạn thậm chí sẽ không cảm nhận thấy ngay cả khi bác sỹ gây mê chọc kim vào phần xương của bạn. Đồng thời cũng nên lưu ý rằng sẽ rất khó để chạm kim vào bất cứ dây thần kinh nào, nhất là tủy sống. Các dây thần kinh chạy dọc theo bên của khoang màng cứng chứ không đi qua vị trí trung tâm.

Liệu sản phụ có thể đi lại được sau khi gây tê ngoài màng cứng hay không?

Chân của sản phụ thường sẽ bị tê và yếu sau khi gây tê, do vậy việc đi lại vào thời điểm này là không an toàn. Đối với hầu hết các trường hợp, các bác sỹ khuyến cáo các bà mẹ nên nằm yên trên giường sau khi sinh.

Ngoài ra, bác sỹ cũng sẽ cần phải theo dõi nhịp tim thai của trẻ thường xuyên và việc này sẽ được thực hiện tại giường bệnh. 

Bình luận
Tin mới
  • 22/10/2020

    21 điều thú vị về não bộ có thể bạn chưa từng nghĩ đến

    Não bộ là một phần của hệ thần kinh trong cơ thể. Nó cũng là một trong những cơ quan phức tạp nhất, với chức năng thu và nhận tín hiệu thần kinh từ khắp mọi bộ phận. Với sự phức tạp như vậy, không có gì khó hiểu khi đến tận bây giờ chúng ta vẫn chưa thể khám phá được hết các khả năng kinh ngạc của bộ não.

  • 22/10/2020

    Giảm đau do căng cơ tại nhà bằng cách nào?

    Căng cơ là tình trạng các dây chằng (nối giữa cơ với xương) bị kéo căng. Căng cơ có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân, bao gồm tập luyện quá sức, bị ngã, thiếu máu, mất nước hoặc thiếu hụt các khoáng chất (calci, kali, magne).

  • 22/10/2020

    Giảm cân an toàn trong khi mang thai

    Với nhiều người, mang thai là chuyện vô cùng đơn giản và không phải chuẩn bị gì nhiều. Nhưng với nhiều người khác, để mang thai được, họ phải vô cùng nỗ lực, không chỉ trong việc thụ thai mà cả việc giảm cân nữa.

  • 21/10/2020

    Rượu ảnh hưởng lên não bộ như thế nào?

    Nhiều người trong chúng ta có thể đã nghe cụm từ: rượu “giết chết” các tế bào não. Cụm từ này có thể là do cha mẹ, thầy cô hoặc thậm chí là từ trường học truyền đạt lại. Nhưng liệu có phải đúng là như vậy?

  • 21/10/2020

    5 động tác giãn cơ ngực, tránh gù lưng

    Các bài tập giãn cơ ngực không chỉ giúp cơ bắp thả lỏng sau tập thể thao, mà còn giúp dân văn phòng chống gù lưng và đau nhức do ngồi sai tư thế.

  • 21/10/2020

    Những ảnh hưởng của hút thuốc lá đối với não bộ

    Thuốc lá là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong tại nhiều quốc gia trên thế giới. Những tác hại của thuốc lá được biết đến phổ biến như tăng nguy cơ các bệnh tim mạch, đột quỵ, ung thư, các bệnh phổi và nhiều vấn đề sức khỏe đi kèm. Vậy trên não bộ, thuốc lá có những ảnh hưởng như thế nào?

  • 20/10/2020

    Lồng ấp cho trẻ sơ sinh

    Bạn đã phải chờ đợi suốt 9 tháng 10 ngày để được gặp thiên thần bé nhỏ của mình, do vậy, bạn sẽ không muốn bất cứ điều gì chia rẽ bạn và em bé trong những ngày đầu sau sinh cả. Tuy nhiên, nếu bạn sinh non hoặc nếu em bé cần chăm sóc đặc biệt, thì em bé sẽ cần ở lại trong đơn vị chăm sóc sơ sinh đặc biệt (NICU) trong một vài ngày, và thậm chí sẽ phải nằm trong lồng ấp/lồng kính. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp các thắc mắc của bạn về lồng ấp cho trẻ sơ sinh.

  • 20/10/2020

    Đái tháo đường: Ăn sáng thế nào để kiểm soát đường huyết?

    Có bữa sáng cân bằng, lành mạnh là rất quan trọng, đặc biệt nếu bạn mắc bệnh đái tháo đường. Tuy nhiên, nhiều người bệnh không biết mình có thể ăn gì trong bữa sáng để kiểm soát đường huyết hiệu quả.

Xem thêm