Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Vì sao có 1 số người có biểu hiện như ợ nóng, nổi mụn, nhiệt miệng sau khi ăn thực phẩm?

Khi nhìn thấy mụn, ợ nóng, nhiệt miệng mọi người thường nghĩ ngay đến biểu hiện của “nóng trong”. Tuy nhiên, trong y học hiện đại, đó lại là những triệu chứng riêng lẻ có thể xuất hiện ở nhiều bệnh, do nhiều nguyên nhân gây ra.

  • Ợ nóng: nguyên nhân có thể là do ăn quá no, ăn nhiều thực phẩm giàu chất đạm (protein), giàu chất béo (lipid) hoặc do sử dụng một số loại thuốc như thuốc chống viêm nhóm NSAIDs, do mắc một số bệnh lý về dạ dày… Đối với phụ nữ mang thai, đó có thể còn là do thay đổi hormone, do chịu sự chèn ép của thai nhi. Ngoài ra, ăn các thực phẩm cay nóng, đồ uống có cồn, có chứa bạc hà, trà đặc… cũng sẽ làm kích thích niêm mạc dạ dày, gây ra ợ nóng.
  • Nổi mụn: có thể là do căng thẳng, môi trường nhiều khí bụi, khói, thời tiết nắng nóng, đổ nhiều mồ hôi hoặc do mắc một số bệnh như các bệnh về gan, bệnh truyền nhiễm, tiểu đường…Nguyên nhân từ thực phẩm có thể là do chế độ ăn ít rau, ít trái cây, ít chất xơ khiến gan phải làm việc nhiều hơn, từ đó dễ làm suy yếu chức năng thải độc của gan.
  • Nhiệt miệng: do bị tổn thương trong quá trình vệ sinh răng miệng như bị xước, chảy máu, rối loạn hormone trong kì kinh hoặc mang thai hay căng thẳng mệt mỏi trong thời gian dài. Về mặt dinh dưỡng, thiếu các loại vitamin như B6, B2, C, kẽm và acid folic cũng có thể gây nhiệt miệng.

Xét một cách tổng thể, những biểu hiện mà mọi người coi là nóng do rất nhiều nguyên nhân gây ra. Và trong số đó, cần để ý đến lý do chế độ ăn uống không hợp lý như ăn quá nhiều thịt và các loại chất đạm khác (do protein cần nhiểu năng lượng để tiêu hoá nhất và do vây sẽ sinh ra nhiều nhiệt năng hơn), hoặc uống ít nước… Bất cứ hoạt động nào của cơ thể cũng sẽ cần tiêu hao và sử dụng năng lượng. Hoạt động tiêu hoá cũng vậy. Khi sử dụng các loại thực phẩm nhiều năng lượng – chất đạm (protein), chất béo (lipid), chất bột đường (carbohydrate) thì cơ thể phải sử dụng năng lượng để chuyển hóa các thức ăn này. Trung bình, một người sử dụng khoảng 10% năng lượng tiêu thụ hàng ngày để tiêu hóa và hấp thu thức ăn nhưng tỷ lệ này thay đổi phụ thuộc vào loại thực phẩm mà bạn ăn. Chất đạm mất khoảng 20-30% tổng lượng calo trong chất đạm để tiêu hóa chính nó; tiếp đến là chất bột đường  cần 5-10% và cuối cùng là chất béo với 0-3%. Năng lượng thừa bị đốt cháy làm gia tăng chuyển hóa cơ bản nên sinh nhiệt trong cơ thể; ngoài ra việc uống quá ít nước sẽ không đủ làm mát cơ thể.

 

Ví dụ, nhu cầu khuyến nghị năng lượng dành cho người trưởng thành 20 tuổi, lao động nhẹ là khoảng 1980 Kcal/ngày. Cũng theo khuyến nghị, người trưởng thành 20 tuổi cần ăn khoảng 65g protein, 58g lipid và 360g carbohydrate

Năng lượng dùng để tiêu hoá thức ăn = 1980x 10% = 198kcal

Năng lượng mà 65g protein cung cấp = 65 x 4 = 260 kcal. Năng lượng cơ thể tiêu hao để tiêu hoá được 65g protein này = 260 x 25% = 65 kcal (lấy khoảng giữa 20-30%)

Năng lượng 58g lipid cung cấp = 58 x 9 = 522 kcal. Năng lượng cơ thể sử dụng để tiêu hoá lượng lipid này = 522x 1.5% = 7.8 kcal

Năng lượng 360g carb cung cấp = 360 x 4 = 1440 kcal. Năng lượng cơ thể sử dụng để tiêu hoá lượng carb này = 1440 x 7.5% = 108 kcal.

Như vậy, tổng năng lượng để tiêu hoá thức ăn khoảng 65+7.8+108 =180.8kcal, xấp xỉ với con số tính toán ban đầu là 198 kcal. Lượng kcal còn lại dùng để tiêu hoá chất xơ và các dưỡng chất khác.

Theo y học cổ truyền “Âm hư sinh nội nhiệt”, nóng trong người là do âm hư bởi các nguyên nhân sau: nội nhân - do chức năng hoạt động của các tạng phủ yếu không thể thải các chất độc sinh ra trong quá trình chuyển hóa, gan và thận suy yếu nên các chức năng thanh lọc không đủ sức giải độc làm độc chất bị tích tụ lại, và biểu hiện thành các chứng như ợ nóng, mụn nhọt, nhiệt miệng

Đó là những cách lý giải sơ bộ cho tình trạng “nóng” thường gặp. Nhưng có thể bạn sẽ thấy mình không nằm trong những lý do đó. Khi đó bạn cần tới gặp bác sĩ chuyên khoa để tìm câu trả lời và giải pháp hợp lý, hiệu quả.

PGS. TS. Phạm Văn Hoan - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Tổng hợp
Bình luận
Tin mới
  • 03/08/2020

    Có bao nhiêu caffeine trong các loại đồ uống yêu thích của bạn?

    Có khá nhiều loại đồ uống trên thị trường như trà, cà phê, nước tăng lực.. chứa caffeine. Tùy vào lượng caffeine mà mỗi loại đồ uống có thể ảnh hưởng khác nhau tới mức năng lượng, sự tỉnh táo của bạn. Do đó, bạn nên chú ý tới lượng caffeine của từng loại đồ uống để đảm bảo mình không bổ sung quá nhiều caffeine trong ngày.

  • 03/08/2020

    Dịch Covid-19: Bỏ thuốc lá trước khi quá muộn

    Nghiên cứu chỉ ra rằng hút thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc Covid-19, do người hút thuốc thường mắc nhiều bệnh nền, bệnh mạn tính. Cách ly xã hội là cơ hội để bỏ thuốc lá và bảo vệ bản thân khỏi virus SARS-CoV-2.

  • 03/08/2020

    Người mắc bệnh trầm cảm nên ăn gì?

    Đối với người mắc bệnh trầm cảm thì chế độ dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng, nó không chỉ cải thiện mà còn giúp kiểm soát được các triệu chứng của bệnh lý trầm cảm.

  • 03/08/2020

    10 lý do bạn luôn cảm thấy mệt mỏi - Phần 1

    Cảm giác mệt mỏi là một điều hết sức bình thường mỗi ngày. Tuy mệt mỏi rã rời có thể là triệu chứng của một số vấn đề liên quan đến sức khỏe, những trong hầu hết các trường hợp thì đây chỉ là hệ quả của một vài yếu tố về lối sống.

  • 03/08/2020

    Bà bầu ăn lê có tốt không?

    Quả lê không chỉ cung cấp nhiều chất dinh dưỡng tốt cho sức khỏe mà còn thu hút bởi hương thơm nhẹ nhàng, vị ngọt ngon miệng. Thế nhưng nhiều bà bầu băn khoăn việc ăn lê có an toàn cho sức khỏe thai nhi không? Như họ, khi ăn lê cần chú ý điều gì?

  • 03/08/2020

    Phụ nữ mãn kinh có nên ăn đậu edamame?

    Đậu edamame còn gọi là đậu nành lông Nhật Bản, có nhiều nét tương đồng với đậu nành Việt Nam. Nghiên cứu cho thấy đậu edamame mang đến nhiều lợi ích sức khỏe cho phụ nữ mãn kinh như giảm triệu chứng mãn kinh, loãng xương, thậm chí là giảm nguy cơ ung thư vú.

  • 03/08/2020

    COVID-19: Cập nhật mới nhất ngày 3/8/2020

    COVID-19, bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus corona được phát hiện lần đầu tiên tại thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc vào tháng 12/2019. Đến nay, 215 quốc gia/ vùng lãnh thổ (trong đó có 2 tàu du lịch) trên toàn cầu ghi nhận trường hợp mắc.

  • 03/08/2020

    Quá trình tiêu hóa thực phẩm diễn ra như thế nào?

    Đã bao giờ bạn tự đặt câu hỏi: quá trình tiêu hoá thực phẩm hàng ngày diễn ra như thế nào chưa? Hãy cùng tìm hiểu nhé!

Xem thêm