Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Dậy thì sớm, có cần điều trị?

Dậy thì là danh từ chỉ hiện tượng người con trai hoặc con gái đã bước vào thời kỳ có thể hoạt động tình dục và ở nữ có thể mang thai và sinh đẻ.

Dậy thì sớm, có cần điều trị?

Dậy thì đúng ra là một thời kỳ kéo dài trong nhiều năm. Tuổi dậy thì ở con gái thường sớm hơn ở con trai.

Tuổi dậy thì

Cổ nhân đã có câu “nữ thập tam, nam thập lục” ý nói con gái dậy thì ở tuổi 13, con trai ở tuổi 16. Trên thực tế, tuổi dậy thì hiện nay ở con trai là từ 12-17 và của con gái là từ 10-15. Mặc dù thế, ở lứa tuổi này các em vẫn chưa thể coi là đã trưởng thành vì cơ thể các em còn đang phát triển: vẫn tiếp tục lớn lên và nhận thức, ứng xử trong cuộc sống vẫn chưa hoàn thiện. Bước vào tuổi dậy thì, tại tuyến yên ở đáy não của các em nữ cũng như nam bắt đầu tiết ra các hormon kích thích hoạt động của bộ phận sinh dục; với các em gái đó là hoạt động của buồng trứng để chúng tiết ra các chất nội tiết sinh dục nữ; với các em nam là sự hoạt động của tinh hoàn để sinh ra chất nội tiết sinh dục nam. Dấu hiệu dậy thì chắc chắn nhất ở các em gái là tình trạng ra máu từ tử cung theo chu kỳ hàng tháng gọi là kinh nguyệt. Ở các em nam dấu hiệu dậy thì được xác định bằng hiện tượng phóng tinh lần đầu tiên (thường trong cơn mê khi ngủ nên gọi là “mộng tinh”). Nhìn chung tuổi dậy thì của vị thành niên hiện nay sớm hơn trước kia và các em sống ở thành thị thường dậy thì sớm hơn các em ở nông thôn, miền núi.

Tư vấn về sức khỏe sinh sản cho trẻ vị thành niên.

Tư vấn về sức khỏe sinh sản cho trẻ vị thành niên.

Ngoài những dấu hiệu đặc trưng theo từng giới nói trên, bước vào giai đoạn dậy thì ở các em trai cũng như gái có những điểm giống nhau về phát triển cơ thể như lớn phổng lên nhanh chóng, hệ cơ xương dài ra. Đặc biệt ở em gái, xương chậu to và rộng để phục vụ việc sinh đẻ sau này, lớp mỡ dưới da phát triển dày lên, vú to dần, núm vú lồi lên và mỗi ngày một to (để sau này tiết sữa nuôi con) khiến cơ thể thiếu nữ có những đường cong duyên dáng. Với các em trai, việc phát triển nhanh của cơ thể tạo nên thân hình vạm vỡ, biểu hiện ở lớp cơ săn chắc, giọng nói ồm ồm, không trong trẻo như trước (do lộ hầu vì thanh quản nở to), hệ thống lông phát triển nhiều và rậm hơn ở nữ...

Và dậy thì sớm

Dậy thì sớm là những trường hợp các em đã có các biểu hiện dậy thì sớm hơn lứa tuổi thường gặp nêu trên. Cụ thể với em gái dưới 8 tuổi và với em trai dưới 9 tuổi (còn dậy thì muộn là sau 15 tuổi ở các em gái và sau 17 tuổi ở các em trai). Trên thế giới, năm 1939 tại Pêru (Nam Mỹ), đã có một bé gái dậy thì sớm có thai lúc 4 tuổi 10 tháng và phải mổ đẻ khi 5 tuổi 7 tháng. Cũng tại nước này, năm 2006 lại có một bé gái sinh con lúc 8 tuổi. 

Nguyên nhân

Thông thường tuổi dậy thì sớm không rõ nguyên nhân. Trong một số trường hợp đó là do rối loạn nội tiết. Dậy thì sớm thường là do nguyên nhân bất thường nào đó của bộ não.

Những thủ phạm gây dậy thì sớm còn được biết tới nếu bạn mắc phải Hội chứng McCune-Albright (một bệnh lý xương thiếu niên do đột biến gene GNAS) và tật nứt đốt sống tràn dịch não hay rối loạn của tuyến thượng thận; có thể do dùng thuốc có chất nội tiết gây ra. Bên cạnh đó, một số trường hợp dậy thì sớm không xác định được nguyên nhân. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng còn có thủ phạm của béo phì, yếu tố xã hội và ô nhiễm môi trường.

Rối loạn tuyến thượng thận - một nguyên nhân gây dậy thì sớm.

Rối loạn tuyến thượng thận - một nguyên nhân gây dậy thì sớm.

Các biểu hiện của dậy thì sớm

Ở con gái, ngực bắt đầu phát triển sớm trước 8 tuổi hoặc thấy kinh nguyệt xảy ra trước 10 tuổi, mọc lông mu và nách, lớn phổng rất nhanh. Ở con trai, bắt đầu trước 10 tuổi thay đổi khuôn mặt, mọc lông nách, lông mu, có xu hướng bị mụn trứng cá, dương vật và tinh hoàn lớn nhanh, sản xuất các tinh binh, vỡ giọng, hành vi dễ bị kích động hơn.

Để chẩn đoán được việc dậy thì sớm được thực hiện thông qua một kết hợp test lâm sàng, xét nghiệm máu, mức độ các loại hormon, chụp Xquang xương (nếu cần) để xác định tuổi xương.

Về điều trị, tùy thuộc vào nguyên nhân. Ví dụ: điều chỉnh sự giải phóng hormon ở tuyến yên; tổn thương hạ đồi và các khối u buồng trứng hoặc u nang... sự tác động ngoại sinh sẽ giúp loại bỏ các tác nhân này. Tóm lại mọi trường hợp dậy thì sớm ở các em khi phát hiện đều cần được khám để tìm nguyên nhân điều trị.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Nguyên nhân và hậu quả của dậy thì sớm

BS. Đức Nhuận - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 22/05/2018

    Thiếu máu và những điều bạn cần biết

    Gần đây bạn thường bị mệt mỏi bất thường và cần ít nhất 3 cốc cà phê để có thể giữ được tỉnh táo suốt cả ngày. Mệt mỏi là một triệu chứng phổ biến của khá nhiều căn bệnh, từ stress cho tới bệnh tim mạch. Tuy nhiên, với nhiều người, mệt mỏi là dấu hiệu dễ nhận thấy của chứng thiếu máu. Bạn có thuộc nhóm này hay không?

  • 22/05/2018

    Phòng ngừa các rối loạn tiêu hóa thường gặp trong mùa hè

    Mùa hè nhiệt độ tăng cao, mưa nhiều khiến không khí trở nên nóng ẩm. Đây là điều kiện lý tưởng để các mầm bệnh sinh sôi, phát triển, thức ăn dễ bị nhiễm khuẩn là nguyên nhân gây các rối loạn tiêu hóa. Bài viết này sẽ giúp bạn đọc biết cách phòng ngừa và xử trí các rối loạn tiêu hóa thường gặp.

  • 22/05/2018

    Các nguyên nhân gây chảy máu mũi

    Mặc dù chảy máu mũi có thể đáng sợ nhưng nó thường chỉ gây khó chịu đôi chút và không nguy hiểm. Nhưng khi nào thì chảy máu mũi là nguy hiểm và bạn cần đến gặp bác sĩ? Hãy cùng Viện Y học ứng dụng Việt Nam trả lời câu hỏi này.

  • 22/05/2018

    Những điều cần biết về xét nghiệm công thức máu

    Máu là chất lỏng đặc biệt cung cấp dinh dưỡng và oxy tới nhiều cơ quan, cơ và mô của cơ thể. Nó cũng vận chuyển các chất thải và carbon dioxid ra khỏi cơ thể.

  • 22/05/2018

    Các câu hỏi thường gặp về răng trẻ em

    Hàm răng khỏe mạnh chính là yếu tố quan trọng để có một sức khỏe toàn diện. Răng giúp cho em bé của bạn nhai thức ăn, hình thành từ và âm khi nói. Răng cũng là yếu tố ảnh hưởng tới sự phát triển quai hàm của bé.

  • 21/05/2018

    Khi nào cần xét nghiệm testosteron?

    Testosteron là một loại hóc-môn nam nhưng cơ thể phụ nữ cũng sản xuất ra. Nồng độ testosteron thay đổi có thể gây những rối loạn, cả ở nam và nữ. Quá ít testosteron ở nam giới hoặc quá nhiều ở phụ nữ có thể gây ra những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

  • 21/05/2018

    Phẫu thuật cắt bỏ thận

    Phẫu thuật cắt bỏ thận là một cuộc phẫu thuật lớn để cắt bỏ hoàn toàn hoặc một phần thận. Thận là hai cơ quan có hình hạt đậu, nằm ở 2 bên của bụng. Thận có chức năng lọc nước và các chất cặn bã ra khỏi cơ thể. Thận cũng sẽ sản xuất ra một số loại hormone nhất định.

  • 21/05/2018

    Mùa nóng, chủ động phòng ngừa mụn rộp sinh dục

    Mụn rộp sinh dục hay còn gọi là bệnh Herpes sinh dục, là một bệnh có tính chất lây truyền mạnh qua đường tình dục, do virut Herpes Simplex Virut (HSV) gây ra.

Xem thêm