Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

BỔ SUNG SẮT CHO CƠ THỂ NHƯ THẾ NÀO CHO ĐÚNG?

Sắt rất quan trọng cho nhiều quá trình sinh lý của cơ thể, đặc biệt là trong quá trình vận chuyển ô-xy. Đó là chất cấu thành huyết sắc tố, chính huyết sắc tố này cấu tạo thành hồng cầu - hồng cầu được sản sinh trong tủy xương. Huyết sắc tố chiểm 70% lượng sắt trong cơ thể, 20% trong các tế bào cơ, đặc biệt trong myoglobine.

Chức năng của sắt trong cơ thể là gì ?

Sắt  rất quan trọng cho nhiều quá trình sinh lý của cơ thể, đặc biệt là trong quá trình vận chuyển ô-xy. Đó là chất cấu thành huyết sắc tố, chính huyết sắc tố này cấu tạo thành hồng cầu - hồng cầu được sản sinh trong tủy xương. Huyết sắc tố chiểm 70% lượng sắt trong cơ thể, 20% trong các tế bào cơ, đặc biệt trong myoglobine.

Trong máu, sắt được gắn kết với một protein vận chuyển: transferrine hoặc sidérophiline và sidéophiline sẽ phân phối sắt cho các tế bào.

Sắt không được sử dụng sẽ được dự trữ dưới dạng liên kết với ferritine. Nơi dự trữ chính là gan và các đại thực bào. Sắt dự trữ có thể được sử dụng khi nhu cầu sắt của cơ thể lên cao như trẻ đang phát triển, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.

Vì sắt có vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất hồng cầu nên bất thường về chuyển hóa sắt sẽ dẫn đến thiếu máu thiếu sắt (tức là lượng huyết sắc tố dưới mức bình thường: bình thường là 13g/dl ở nam, 12g/dl ở nữ và 11g/dl ở phụ nữ mang thai).

Sắt từ đâu đến ?

Thực phẩm

Quá trình chuyển hóa hồng cầu

Sắt từ thức ăn phải được hấp thu bởi cơ thể. Quá trình hấp thu này diễn ra ở ruột non và đặc biệt là ở  tá tràng.

Tại  sao lại  thiếu sắt?

Thông thường ở những người có sức khỏe tốt, luôn có sự cân bằng giữa cung cấp và tiêu thụ. Sự cân bằng này có thể mất đi do nhiều lý do: hoặc do thiếu cung cấp, hoặc do giảm hấp thụ, tăng tiêu thụ, hoặc do tăng nhu cầu (tăng trưởng, mang thai).

Mất sắt có thể do:

Mất máu sinh lý: mất theo phân, bong tế bào, hành kinh ở phụ nữ.

Liên quan hoặc không liên quan đến mất máu do bệnh lý : chảy máu tiêu hóa, phụ khoa.

Xác định thiếu sắt bằng cách xét nghiệm máu các chất chỉ điểm chuyển hóa sắt.

Dấu hiệu lâm sàng của thiếu máu là gì?

Các dấu hiệu thường khác nhau. Thiếu máu có thể được biểu hiện qua: mệt mỏi, thở dốc, xanh xao, choáng váng, hồi hộp, rụng tóc…

Cách duy nhất để chẩn đoán thiếu máu là làm xét nghiệm máu để xem lượng huyết sắc tố trong cơ thể.

Điều trị thiếu máu do thiếu sắt nhẹ như thế nào ?

Bác sĩ của bạn sẽ kê thuốc sắt qua đường uống từ 3-6 tháng. Đồng thời cần điều trị tận gốc nguyên nhân thiếu máu, thí dụ làm ngừng chảy máu đâu đó.

Lượng sắt trung bình cần thiết hàng ngày là bao nhiêu?

Nhu cầu này thay đổi theo độ tuổi, giới tính, phụ nữ mang thai hoặc phụ nữ cho con bú

(Tec & Doc Lavoisier 2000)

Những thực phẩm nào nhiều sắt?

Những thực phẩm nhiều sắt như dồi, gan, và thịt đỏ. Chúng ta phải biết rằng lượng sắt chúng ta ăn vào chỉ được hấp thụ một phần. Điều này phụ thuộc một phần vào khả năng hấp phụ sinh học của chúng. Người ta phân biệt:

Sắt “hem”, có trong huyết sắc tố và myoglobine của các sản phẩm từ thịt. Sắt “hem” có khả năng hấp thụ cao (từ 20 đến 30%).

Sắt không “hem” có trong ngũ cốc, rau khô, hoa quả, rau và các chế phẩm từ sữa. Sự hấp thụ loại sắt này rất thay đổi và phụ thuộc vào thành phần bữa ăn. Một vài yếu tố kích thích hoặc cản trở cơ chế hấp thụ sắt không “hem”. Tùy thuộc vào cơ chế hoạt động của những yếu tố này, việc hấp thu sắt từ bữa ăn có thể dao động từ 1 đến 20% với những cá nhân có lượng sắt có thể so sánh được. Thịt, cá, axít ascorbique (Vitamine C), kích thích việc hấp thụ sắt không “hem”. Ngược lại, Polyphenols trong đó có  tanin, phytates và một số dạng proteins và nhiều loại thực phẩm có xơ cản trở việc hấp thu sắt không “hem”. Trong số các thực phẩm có chứa các chất gây ức chế mạnh việc hấp thụ sắt này có trà và cà phê.

Như vậy tùy vào thành phần của bữa ăn, người ta có thể coi hệ số hấp thụ sắt dao động từ 5% (đối với những bữa ăn đơn giản từ ngũ cốc hoặc rau củ, nghèo dinh dưỡng và vitamin C) đến 15 % (đối với những bữa ăn giàu dinh dưỡng và vitamin C).

Ciqual, Tec & Doc Lavoisier 2000
BS. Marie-Catherine Vieu - Theo hfh.com.vn
Bình luận
Tin mới
  • 20/01/2021

    Tình trạng luôn cảm thấy mệt mỏi “tố cáo” gì về sức khỏe của bạn?

    Thiếu ngủ, công việc bận rộn, áp lực… là những “thủ phạm” khiến bạn luôn cảm thấy mệt mỏi, cạn kiệt năng lượng. Tuy nhiên, nếu tình trạng này xảy ra đột ngột và kéo dài cho dù bạn đã dành thời gian nghỉ dưỡng thì đây có thể là dấu hiệu của bệnh lý.

  • 20/01/2021

    Dùng nghệ chăm sóc da: Lợi ích, cách dùng và lưu ý

    Nghệ là một loại củ rất đa năng khi chúng vừa có thể được dùng như một loại gia vị, vừa có thể dùng như nguyên liệu trong y học, làm đẹp… Bài viết này sẽ giúp bạn tìm hiểu lợi ích và cách dùng nghệ để chăm sóc da.

  • 20/01/2021

    7 mẹo hữu ích giúp giảm lo lắng hiệu quả

    Lo lắng là một phần bình thường trong cuộc sống của con người - mọi người đều trải qua điều đó theo thời gian. Nhưng khi không kiểm soát được, nó có thể ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe thể chất và tinh thần của bạn.

  • 20/01/2021

    Làm sạch không khí trong nhà bằng 8 loại cây cảnh

    Khi nghĩ về ô nhiễm không khí, bạn thường tưởng tượng ra các nhà máy xả khói bụi lên bầu trời hay những con đường đầy xe cộ trong giờ cao điểm. Tuy nhiên, bạn có biết ngay trong ngôi nhà của bạn cũng có thể bị ô nhiễm?

  • 20/01/2021

    Các thực phẩm, thực phẩm bổ sung tốt cho người bệnh Parkinson

    Có nhiều thực phẩm, thực phẩm bổ sung được cho là có thể giúp cải thiện các triệu chứng bệnh Parkinson, làm chậm sự tiến triển của bệnh. Cùng Health+ điểm lại một số thực phẩm tốt người bệnh Parkinson nên thêm vào chế độ ăn thường ngày.

  • 20/01/2021

    8 cách để tăng cường miễn dịch tự nhiên

    Việc tăng cường khả năng miễn dịch của cơ thể không phải là một điều dễ làm, tuy nhiên, một số thay đổi về chế độ ăn uống và lối sống có thể tăng cường khả năng phòng vệ tự nhiên của cơ thể và giúp bạn chống lại các mầm bệnh có hại hoặc vi sinh vật gây bệnh.

  • 19/01/2021

    10 lý do khiến bạn luôn cảm thấy đầy hơi

    Đầy hơi là một tình trạng rất phổ biến, đa phần do thói quen ăn uống không lành mạnh, tình trạng căng thẳng của bản thân hoặc nhiều vấn đề khác tác động gây ra. Đầy hơi gây ra cảm giác khó chịu, đôi khi gây phiền toái khi quá đầy hơi và khiến bạn phải “xả” ở những nơi công cộng. Vậy tình trạng này có nguyên nhân từ đâu?

  • 19/01/2021

    6 loại nấm adaptogen giúp cải thiện sức khỏe toàn diện

    Nhiều chuyên gia chỉ ra rằng, người tiêu dùng đang có xu hướng ngày càng quan tâm hơn tới các loại thực phẩm chăm sóc sức khỏe. Một trong những thực phẩm dẫn đầu xu hướng có thể kể tới các loại nấm adaptogen.

Xem thêm