Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Ung thư tuyến giáp: Những điều cần biết

VIAM - Tỷ lệ được chẩn đoán ung thư tuyến giáp đang ngày một tăng lên, và đa số các trường hợp đều là những người trưởng thành trẻ tuổi. Dưới đây là những gì mà bạn cần biết về việc phát hiện, điều trị và hồi phục ung thư tuyến giáp.

Bạn có thể sẽ rất ít khi quan tâm đến tuyến giáp của mình, nhưng, tuyến cơ quan nhỏ, hình cánh bướm rộng chỉ khoảng 4-6 cm nằm ở cổ này thường đóng vai trò rất quan trọng với cơ thể. Tuyến giáp chịu trách nhiệm sản xuất ra hormone tuyến giáp (TH), đây là loại hormone sẽ điều chỉnh quá trình trao đổi chất, nhịp tim, thân nhiệt, cảm xúc và rất nhiều quá trình quan trọng khác của cơ thể, ảnh hưởng tới từng tế bào của cơ thể. Có hơn 30 triệu người Mỹ bị rối loạn tuyến giáp mỗi năm và mỗi năm có thêm khoảng 60.000 người bị bị ảnh hưởng bởi ung thư tuyến giáp.

2 trong 3 trường hợp ung thư tuyến giáp xảy ra với người dưới 55 tuổi.

Mặc dù ung thư nói chung thường tương đối hiếm gặp ở người trẻ, nhưng đa số các bệnh nhân bị ung thư tuyến giáp lại là những người dưới 55 tuổi, và khoảng 2% số trường hợp ung thư tuyến giáp xảy ra ở trẻ em và thanh thiếu niên. Ung thư tuyến giáp cũng là loại ung thư đứng đầu ở những phụ nữ từ 15-29 tuổi và là loại ung thư đứng hàng thứ 2 (sau ung thư vú) ở phụ nữ từ 30-39 tuổi.

Phụ  nữ có nguy cơ cao hơn

Phụ nữ chiếm khoảng 75% tất cả các trường hợp ung thư tuyến giáp, nhưng các chuyên gia vẫn chưa lý giải được tại sao lại như vậy. Có mối liên quan giữa việc tăng nguy cơ ung thư tuyến giáp của phụ nữ từ khi dậy thì cho tới giai đoạn mãn kinh, nhưng vẫn chưa có kết luận cuối cùng nào được đưa ra về tác động của tuyến giáp lên hormone trong giai đoạn này cả. Một số nghiên cứu gợi ý rằng, estrogen là một yếu tố tăng trưởng đối với cả tế bào tuyến giáp lành tính và tế bào ung thư. Do vậy, giới tính đóng một vai trò quan trọng trong việc làm xuất hiện các nhân giáp và ung thư tuyến giáp, mặc dù vẫn cần có thêm nhiều nghiên cứu hơn nữa để củng cố thêm luận điểm này.

Triệu chứng bệnh có thể không rõ ràng

Đa số bệnh nhân sẽ không xuất hiện triệu chứng bệnh, nhưng có thể sẽ có cảm giác khó chịu ở cổ hoặc cảm thấy có khối u ở cổ. Người bệnh bị ung thư giáp dạng tủy (medullary cancer ) có thể sẽ xuất hiện tình trạng tiêu chảy không rõ nguyên nhân. Phụ nữ thường chỉ có thói quen tự khám vú định kỳ mà ít khi quan tâm tới tuyến giáp. Đôi khi, bạn cũng có thể nhìn thấy khối u tuyến giáp khi soi gương và thấy rằng, khối u có thể sẽ di chuyển lên xuống khi nuốt hoặc làm giọng nói của bạn khàn hơn.

Có nhiều loại ung thư tuyến giáp khác nhau

Có khoảng 80% số trường hợp ung thư tuyến giáp là ung thư biểu mô nhú (papillary carcinomas), dạng ung thư tuyến giáp phổ biến nhất và ít nghiêm trọng nhất của tuyến giáp. Loại ung thư này sẽ phát triển từ từ và thường sẽ chỉ phát triển ở một trong hai bên của tuyến giáp. Mặc dù ung thư biểu mô nhú có thể sẽ lan sang các hạch bạch huyết ở cổ, nhưng dạng ung thư tuyến giáp này thường có thể điều trị thành công và rất hiếm khi gây nguy hiểm đến tính mạng.

Ung thư biểu mô nhú tuyến giáp cũng được phân thành nhiều loại khác nhau, một trong số đó là ung thư biểu mô nhú – nang (papillary-follicular variant). Loại ung thư đặc biệt này được tìm thấy ở 25% số bệnh nhân và là loại ung thư xuất hiện và diễn biến nặng hơn, tỷ lệ di căn đến vùng trung tâm (gần các hạch bạch huyết ở họng) cũng cao hơn. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm, loại ung thư này cũng có tiên lượng khá tốt.

Các loại ung thư tuyến giáp ít phổ biến

Sau ung thư biểu mô nhú, loại ung thư tuyến giáp phổ biến tiếp theo là ung thư biểu mô nang, chiếm khoảng 10% số trường hợp ung thư tuyến giáp. Loại ung thư này thường phổ biến ở các quốc gia có chế độ ăn không đủ iot. Mặc dù đây là loại ung thư không lan tới các hạch bạch huyết, nhưng nó lại có thể lan tới các phần khác của cơ thể, phổ biến nhất là phổi hoặc xương. Loại phổ bién thứ 3 đó là ung thư biểu mô tuyến giáp thể tủy (medullary thyroid carcinoma), chiếm khoảng 4% số trường hợp. Loại ung thư này sẽ phát triển tại các tế bào C bởi nó thường sản xuất ra calcitonin, một loại hormone tham gia chuyển hóa canxi. Nếu phát hiện sớm trước khi bệnh có cơ hội lây lan sang các phần khác của cơ thể, thì việc kiểm soát và điều trị sẽ dễ dàng hơn.

Loại ung thư tuyến giáp hiếm gặp và trầm trọng nhất

Ung thư biểu mô không biệt hóa (Anaplastic carcinoma) chiếm khoảng 2% tổng số ca ung thư tuyến giáp. Tình trạng này được cho là sẽ phát triển từ tình trạng ung thư biểu mô nhú hoặc ung thư biểu mô nang từ trước. Loại ung thư này thường sẽ lan đi rất nhanh tại cổ và đến các phần khác của cơ thể. Điều trị thường rất khó.

Ung thư lympho tuyến giáp cũng là một dạng hiếm gặp của ung thư tuyến giáp, khởi phát do các tế bào của hệ miễn dịch nằm tại tuyến giáp phát triển quá nhanh. Đây là loại ung thư thường gặp ở người cao tuổi.

Các yếu tố nguy cơ của ung thư tuyến giáp

Mặc dù nguyên nhân chính xác của các trường hợp ung thư tuyến giáp hiện chưa được biết rõ, nhưng rất nhiều yếu tố nguy cơ có liên quan đến căn bệnh này. Xạ trị ở vùng đầu và cổ là một trong số các yếu tố nguy cơ. Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm tai nạn nhà máy điện hạt nhân hoặc thử nghiệm vũ khí, chế độ ăn nghèo iot, tiền sử gia đình và di truyền.

Siêu âm giúp chẩn đoán ung thư tuyến giáp

Tỷ lệ ung thư tuyến giáp tại Mỹ đã tăng lên gấp đôi so với những năm 1970, nhưng đều là do tăng tỷ lệ phát hiện bệnh do giám sát ban đầu sớm và ý thức cao của người bệnh. Siêu âm tuyến giáp là một kỹ thuật mới được áp dụng trong khoảng 30 năm trở lại đây, có thể sẽ được tiến hành với bất kỳ trường hợp nào bị sưng ở cổ. Siêu âm tuyến giáp sẽ giúp bác sỹ lượng giá được các khối u cục xuất hiện tại tuyến giáp. Ngoài ra, siêu âm cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc xác định xem nên tiến hành sinh thiết tuyến giáp tại vị trí nào và sinh thiết như thế nào, sau khi đã khu trú được vị trí xuất hiện u cục.

Chụp PET có thể giúp chẩn đoán ung thư tuyến giáp

Chụp PET ( positron emission tomography) hay còn gọi là chụp cắt lớp phát xạ là kỹ thuật sẽ tiêm một chất phóng xạ vào máu. Các tế bào ung thư thường sẽ hấp thụ nhiều chất phóng xạ hơn các tế bào thông thường, do vậy, hình chụp của các tế bào này sẽ rõ hơn thông qua phim chụp. Chụp PET thường được sử dụng để xác định xem liệu tình trạng ung thư tuyến giáp đã lan rộng hay chưa bởi phim chụp có thể cho thấy tình trạng ung thư trên toàn cơ thể.

Rất nhiều phương pháp điều trị khác nhau, nhưng phẫu thuật là ưu tiên hàng đầu

Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính trong gần như mọi trường hợp ung thư, trừ một số trường hợp ung thư tuyến giáp không biệt hóa. Bạn có thể sẽ được cắt thùy tuyến giáp và khối u nhưng cũng có thể sẽ phải loại bỏ hoàn toàn tuyến giáp của mình. Các nguy cơ đi kèm khi phẫu thuật tuyến giáp bao gồm các tổn thương ngẫu nhiên với các dây thần kinh kết nối tuyến giáp với dây thanh quản, có thể gây liệt dây thanh, khàn giọng, nói nhỏ hoặc khó thở.

Cắt bỏ tuyến giáp đồng nghĩa với việc sẽ phải dùng thuốc cả đời

Sau khi hoàn thành việc phẫu thuật tuyến giáp, bạn có thể sẽ cần phải dùng thuốc để thay thế hormone tuyến giáp nhằm duy trì các chức năng bình thường của cơ thể. Trị liệu hormone có thể ngăn chặn sự phát triển của các tế bào ung thư bằng cách làm giảm lượng hormone TSH. Người bệnh sẽ phải kiểm tra lượng hormone thường xuyên thông qua làm xét nghiệm máu cho đến khi bác sỹ xác định được liều hormone thay thế phù hợp.

Điều trị iot phóng xạ cũng là một phương pháp điều trị phổ biến

Điều trị iot phóng xạ cũng là một phương pháp điều trị thường được sử dụng để tiêu diệt các mô tuyến giáp còn sót lại cũng như các khu vực bị ung thư tuyến giáp ở mức độ vi thể mà không loai bỏ được bằng phẫu thuật. Iot có thể được uống dưới dạng viên hoặc dạng lỏng và người bệnh cần được cách ly với những người khác trong vòng từ 3-5 ngày.

Trước khi tiến hành trị liệu loại này, người bệnh sẽ được khuyên nên thực hiện chế độ ăn ít iot để làm cơ thể rơi vào tình trạng “đói iot”, một giai đoạn quan trọng để kích thích sản xuất hormone tuyến giáp. Khi iot được bổ sung thông qua việc uống thuốc điều trị, iot sẽ tiêu tiệt các mô tuyến giáp còn sót lại và các tế bào ung thư. Tưởng tượng tuyến giáp như một miếng mút. Để miếng mút hấp thu được lượng nước tối đa, bạn cần phải loại bỏ hết nước của miếng mút sau đó mới ngâm miếng mút vào trong nước.

Hóa trị và tia xạ bên ngoài không phải là cách điều trị phổ biến.

Cả 2 cách điều trị này đều không phổ biến trong việc điều trị ung thư tuyến giáp. Hóa trị có thể sẽ có ích đối với một số bệnh nhân ung thư tuyến giáp không đáp ứng với điều trị iot. Hóa chất thường sẽ được truyền qua đường tĩnh mạch để tiêu diệt tế bào ung thư. Xạ trị từ bên ngoài cũng có thể là một lựa chọn nếu bạn không thể phẫu thuật và tế bào ung thư vấn tiếp tục phát triển sau khi bạn được điều trị bằng iot.

Một phương pháp điều trị khác được sử dụng cồn/rượu được gọi là alcohol ablation. Phương pháp này sẽ bao gồm việc tiêm một lượng nhỏ tế bào tuyến giáp bị ung thư có cồn/rượu với sự hỗ trợ của kỹ thuật siêu âm để đảm bảo rằng các tế bào ung thư được đưa vào đúng vị trí. Phương pháp này sẽ rất có ích trong việc điều trị ung thư ở các vùng khó tiếp cận bằng phẫu thuật và thường không được sử dụng nhiều trong điều trị ung thư tuyến giáp.

Ung thư tuyến giáp được gọi là ung thư có tiên lượng tốt

Tỷ lệ sống sau 5 năm bị ung thư là 98% nếu tất cả các dạng ung thư tuyến giáp (biểu mô nhú, biểu mô nang và ung thư thể tủy) được phát hiện sớm và chưa lan sang các cơ quan khác. Mỗi năm chỉ có dưới 2000 trường hợp tử vong vì ung thư tuyến giáp tại Mỹ. Đây là một tin tương đối vui với những người đã và vừa mới được chẩn đoán ung thư tuyến giáp. Do vậy, nếu được chẩn đoán ung thư tuyến giáp, thì bạn vẫn có thể lạc quan, bởi đây là một loại ung thư được coi là có tiên lượng tốt.

Tự khám cổ là một việc nên làm và dễ dàng

Bạn nên thường xuyên kiểm tra yết hầu ở cổ của bạn, chính là phần sụn lớn nhô lên tại cổ và sẽ chuyển động lên xuống khi bạn nuốt. Bạn hãy dùng ngón tay kiểm tra dọc yết hầu và đặt 2 tay vào 2 bên yết hầu sau đó nuốt. Nếu bạn có vấn đề về tuyến giáp, bạn sẽ có thể cảm thấy có u cục ở khu vực này. Trong trường hợp này, bạn nên tới gặp bác sỹ ngay mà không nên chần chừ.

Bình luận
Tin mới
Xem thêm