Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Tác dụng phụ có lợi của thuốc

VIAM - Thuật ngữ “tác dụng phụ” thường được gán cho hàm ý xấu nên nhiều người cứ nghĩ rằng đã là tác dụng phụ của thuốc nhất thiết phải xấu.

Thuật ngữ “tác dụng phụ” thường được gán cho hàm ý xấu nên nhiều người cứ nghĩ rằng đã là tác dụng phụ của thuốc nhất thiết phải xấu. Tuy nhiên, một tác dụng phụ chỉ đơn giản là “một hệ quả thứ cấp của điều trị (thường do thuốc) được thực hiện để điều chỉnh một tình trạng sức khỏe” và do đó có thể là có lợi hay có hại.

Không có gì ngạc nhiên khi rất nhiều loại thuốc có tác dụng khác biệt với mục đích sử dụng ban đầu của chúng. Khi được dung nạp vào cơ thể, các loại thuốc lưu thông khắp cơ thể và được tiếp xúc với các hệ thống cơ quan khác nhau, bao gồm cả hệ tuần hoàn, hệ hô hấp và hệ thần kinh. Dưới đây là 5 tác dụng phụ “kỳ lạ” và “có lợi” của các thuốc thường được kê đơn.

Proscar và tăng trưởng tóc

Proscar là một loại thuốc dùng để điều trị tăng sản tuyến tiền liệt lành tính (BPH). Đây là một quá trình bệnh lý trong đó tuyến tiền liệt ở nam giới tăng sinh làm cản trở lưu thông niệu đạo và gây đi tiểu khó hoặc bí tiểu.

Proscar ức chế 5α-reductase, một enzym nội bào có tác dụng chuyển đổi testosterone thành dihydrotestosterone. Với tác dụng như vậy, proscar giảm kích thước của tuyến tiền liệt và làm giảm bớt các triệu chứng của tắc nghẽn đường tiểu. Hoạt chất chính trong proscar là finasteride, đó cũng là hoạt chất có trong propecia, một loại thuốc dùng để thúc đẩy tăng trưởng tóc ở nam giới mắc chứng hói đầu. Nói cách khác, một người đàn ông hói đầu sử dụng proscar để điều trị BPH cũng có thể có sự tăng trưởng tóc đi kèm. Đáng chú ý, nồng độ của finasteride trong proscar cao hơn đáng kể so với nồng độ của finasteride trong propecia. So sánh cho thấy, người dùng finasteride cho BPH khoảng 5mg mỗi ngày; trong khi đó, những người dùng finasteride chữa chứng rụng tóc chỉ cần khoảng 1mg mỗi ngày. Thời gian sử dụng có thể tới vài tháng.

 

Viagra cải thiện sự co bóp của cơ tim.

Baclofen giảm nóng rát do chứng trào ngược dạ dày (GERD)

Baclofen là một chất làm giãn cơ vân nhờ vào sự ức chế dẫn truyền của phản xạ tủy sống được sử dụng để điều trị co cứng cơ. Liệt cứng liên quan đến co thắt liên tục và không mong muốn của một hay nhiều nhóm cơ. Liệt cứng có thể do chấn thương hoặc bệnh lý não hoặc tủy sống. Điều trị co cứng là cần thiết, vì tình trạng này có thể gây đau, ảnh hưởng đến tâm trạng, làm gián đoạn giấc ngủ và làm giảm tính linh hoạt gây khó khăn cho các hoạt động sinh hoạt hàng ngày như đi vệ sinh, tắm, mặc quần áo và ăn uống...

Ngoài việc điều trị các triệu chứng khác nhau của co cứng cơ, chẳng hạn như đau nhức, chuột rút và co thắt, baclofen cũng có thể cải thiện các triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày (GERD). Trong chứng GERD, axit của dạ dày chảy ngược vào thực quản dẫn đến các triệu chứng của GERD, chẳng hạn như chứng ợ nóng, ho, đau họng, đau ngực và khó nuốt. Trong số người bị GERD, baclofen có thể cải thiện các triệu chứng vừa nêu, đặc biệt là sau khi ăn, do tác dụng của baclofen lên tình trạng co thắt của cơ trơn thực quản.

Viagra cải thiện sự co bóp của tim

Chúng ta đều biết rằng viagra (sildenafil) hỗ trợ đắc lực chứng rối loạn cương dương hoặc bất lực ở nam giới. Cụ thể, viagra làm tăng lưu lượng máu đến dương vật bằng cách làm giãn cơ trơn. Ngoài tác dụng làm cương cứng dương vật, viagra cũng có thể có các tác dụng phụ rất có lợi trong việc cải thiện sức khỏe tim mạch. Kết quả từ một nghiên cứu năm 2014 được công bố trên tạp chí BMC Medicine cho thấy chất ức chế phosphodiesterase 5 (PDE5) như viagra có thể cải thiện sự co bóp của cơ tim. Các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng, viagra và các thuốc ức chế PDE5 khác có thể hữu ích trong việc điều trị phì đại cơ tim và suy tim giai đoạn sớm. Cần nhiều nghiên cứu có quy mô để làm rõ mối liên quan thú vị giữa các thuốc ức chế PDE5, trong đó có viagra và sức khỏe tim mạch.

Thuốc tránh thai đường uống giúp giảm mụn trứng cá

Nhiều phụ nữ trẻ nhận thấy rằng, mụn trứng cá cải thiện tốt hơn sau khi họ uống thuốc tránh thai đường uống (OCPs) để giúp tránh thai. Sự cải thiện này là không phải ngẫu nhiên và chúng được gây ra bởi các kích thích tố có trong thuốc tránh thai là estrogen và progesterone. Trong năm 2012, các nhà nghiên cứu thuộc Cochrane collaboration đã tập trung nghiên cứu về việc sử dụng các thuốc tránh thai đường uống để điều trị mụn trứng cá. Tổng kết từ 31 nghiên cứu và 12.579 bệnh nhân. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng, thuốc tránh thai đường uống có hiệu quả làm giảm các tổn thương viêm và không viêm thứ phát của mụn trên khuôn mặt. Hơn nữa, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng, tùy thuộc vào loại cụ thể của estrogen và progesterone chứa trong thuốc tránh thai, mà hiệu quả khác nhau đối với việc điều trị mụn trứng cá. Ví dụ, thuốc có chứa acetate cyproterone có hiệu quả tốt hơn so với thuốc có chứa levonorgestrel. Tuy nhiên, chúng ta vẫn không biết chắc chắn cụ thể các loại kích thích tố nào chứa trong OCPs là tốt nhất với mụn trứng cá.

Thuốc baclofen có thể cải thiện các triệu chứng trào ngược dạ dày.

Levodopa và sự sáng tạo

Trong các cẩm nang tài liệu y khoa cho thấy, có một lịch sử lâu dài liên kết giữa tình trạng tâm thần kinh và sự sáng tạo. Bác sĩ từ lâu đã quan sát thấy sự xuất hiện của một số tài năng sáng tạo mới sau khi mắc bệnh sa sút trí tuệ trán - thái dương (frontotemporal), đột quỵ hoặc tổn thương vùng thái dương.

Tuy nhiên, các nhà lâm sàng chỉ mới bắt đầu xem xét mối liên hệ giữa người dùng levodopa và các chất chủ vận dopamine trong điều trị bệnh Parkinson và sự xuất hiện của sự sáng tạo mới. Mối quan tâm này được thúc đẩy do xuất phát từ sự quan sát những người bị bệnh Parkinson, không có thói quen viết sách xuất bản và làm thơ trước đây, nhưng sau khi điều trị lại xuất hiện sự sáng tạo trong các công việc như vừa nêu. Hơn nữa, quan sát thấy những người bị bệnh Parkinson được dùng chất chủ vận dopamine (levodopa) có tăng tính sáng tạo trong nghệ thuật tranh hội họa với màu sắc sống động.

Một lưu ý cuối cùng cho đến thời điểm này, mối liên quan quan sát được giữa sử dụng levodopa và sáng tạo vẫn là một sự suy đoán. Có thể có các yếu tố khác chi phối ở người bệnh Parkinson liên quan đến sự tìm kiếm sự mới lạ và sáng tạo. Cần thêm nhiều nghiên cứu nhân quả để làm rõ mối liên quan thú vị này.

Tóm lại, các tác dụng phụ của thuốc cơ bản là các tác dụng không mong muốn trong quá trình điều trị, nhưng vẫn có một số tác dụng phụ “có lợi” như vừa nêu trên. Cũng nên có một cách nhìn biện chứng tác dụng phụ của tất cả các loại thuốc thường dùng nhằm tận dụng hết những mặt tác dụng tích cực của thuốc cho một tình trạng sức khỏe cụ thể.

TS.BS. Lê Thanh Hải - Theo Sức khỏe & Đời sống/ verywell.com
Bình luận
Tin mới
  • 16/08/2017

    Viêm phổi do virus

    VIAM - Viêm phổi do virus là tình trạng viêm nhiễm của phổi do virus gây nên. Nguyên nhân phổ biến nhất là cúm, nhưng bạn cũng có thể bị viêm phổi do cảm lạnh và các loại virus khác. Những virus này thường cư ngụ ở đường hô hấp trên của bạn (mũi, họng, thanh quản). Nhưng rắc rối bắt đầu khi chúng di chuyển vào phổi của bạn.

  • 16/08/2017

    Nhóm máu có thể tiết lộ nguy cơ bệnh tật của bạn

    VIAM - Hóa ra, nhóm máu của bạn cũng có thể tiết lộ những nguy cơ về sức khỏe. Có bốn loại máu chính là A, B, AB và O. Trong đó, O là nhóm máu phổ biến nhất còn AB là nhóm máu có số lượng ít nhất trên thế giới. Vậy nhóm máu nào có nguy cơ mắc nhiều bệnh?

  • 16/08/2017

    Tiền sản giật sau sinh

    VIAM - Tiền sản giật sẽ đi kèm với rất nhiều vấn đề sức khỏe khác. Đa số những vấn đề này sẽ biến mất sau khi sinh, nhưng một số sẽ vẫn còn tồn tại. Quan trọng hơn, một số vấn đề sức khỏe lại chỉ xuất hiện sau khi em bé ra đời. Tiền sản giật sau sinh là một vấn đề như vậy.

  • 16/08/2017

    Những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm của Sốt xuất huyết

    VIAM - Theo nhận định của các chuyên gia dịch tễ, dịch SXH diễn biến phức tạp, lan rộng địa bàn HN. Nhiều thể bệnh đặc biệt: bệnh nhân bệnh mạn tính, chuyển từ khoa khác: rối loạn đông máu, suy thận, gan, suy tim, phụ nữ có thai,… Nhiều bệnh nhân nặng: giảm tiểu cầu, xuất huyết. Số ca mắc và nhập viện không ngừng tăng…

  • 16/08/2017

    Phân biệt hội chứng ruột kích thích và dạ dày nhạy cảm

    VIAM - Hãy tìm hiểu tại sao việc đi đại tiện hàng ngày của bạn luôn gặp vấn đề.

  • 16/08/2017

    Chống ung thư da ác tính bằng vitamin B3: Từ đồ ăn hay thực phẩm chức năng?

    VIAM - Các nhà nghiên cứu cho rằng nicotinamide có thể có khả năng ngăn ngừa ung thư tế bào hắc tố (Melanoma) - dạng ung thư da gây chết người.

  • 16/08/2017

    Dự phòng và điều trị bệnh tay - chân - miệng

    VIAM - Bệnh tay - chân - miệng là một bệnh truyền nhiễm rất dễ lây. Nguyên nhân gây bệnh là Enterovirus (tên gọi chung của một nhóm siêu vi thuộc họ Picornaviriae), hay gặp nhất là coxsackievirus.

  • 16/08/2017

    Bí quyết rửa mặt trong ngày hè

    VIAM - Rửa mặt bằng trà xanh, nước vo gạo, nước muối, sữa tươi,... là cách để bạn sở hữu làn da đẹp không tì vết trong mùa hè.

Xem thêm