Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Sử dụng thực phẩm như thế nào để tốt cho hệ tiêu hóa?

Người xưa có câu “ bệnh từ miệng vào”, tức là những bệnh tật mà chúng ta mắc phải phần lớn liên quan tới việc ăn uống không đúng. Cơ thể chúng ta có thể ví như một cỗ máy sinh học rất tinh vi, mà thức ăn đồ uống đưa vào hàng ngày giống như nguồn nhiên liệu, “xăng dầu”, cho cỗ máy hoạt động tốt.

Hệ tiêu hóa là cơ quan đầu tiên cực kỳ quan trọng, tiếp nhận, phân giải các thực phẩm thành các chất dinh dưỡng cần thiết, rồi hấp thu vào cơ thể . Rất nhiều bệnh lý của cơ quan tiêu hóa có thể xảy ra và ảnh hưởng rất lớn sức khỏe mỗi người. Do vậy việc lựa chọn sử dụng thực phẩm hàng ngày hợp lý, sạch, đủ dinh dưỡng, phù hợp với nhu cầu mỗi người, là mối quan tâm không chỉ của các bà nội trợ mà còn ở tất cả chúng ta. Vậy làm thế nào để sử dụng một cách an toàn, hiệu quả, tốt cho sức khỏe và luôn đảm bảo nhu cầu dinh dưỡng cho bản thân và gia đình?

Ðảm bảo bữa ăn đủ chất dinh dưỡng

Về nguyên tắc, các chuyên gia dinh dưỡng đưa ra lời khuyên bữa ăn gia đình cần cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho cơ thể, và bạn cần phối hợp nhiều loại thực phẩm từ 4 nhóm thức ăn chính (chất bột, đường; chất đạm; chất béo; nhiều vitamin, muối khoáng và xơ) cũng như thay đổi món thường xuyên bảo đảm khẩu phần ăn cân đối, đủ chất dinh dưỡng. Nhóm lương thực gồm gạo, ngô, khoai, sắn, mỳ... là nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu. Nhóm giàu chất đạm gồm thức ăn nguồn gốc động vật như thịt, cá, trứng, sữa và nguồn thực vật như đậu đỗ. Ngoài ra, trong bữa ăn cần có nhóm giàu chất béo và nhóm rau quả. Trung bình ngày ăn 3 bữa. Không nên nhịn ăn sáng và bữa tối không nên ăn quá no.

Sự phối hợp của lựa chọn thực phẩm là phải làm sao phối hợp thức ăn hợp lý (tăng cường hiệu quả, giảm tác hại của loại này loại kia khi kết hợp với nhau), điều hòa các tính chất thực phẩm trong đó, cân bằng các yếu tố thực phẩm cả về Đông Y và Tây Y, và thuận theo khí hậu, theo mùa để có sự đa dạng và tươi ngon nhất.

Tránh ưu tiên quá nhiều một loại thực phẩm nào đó

Theo các chuyên gia, phối hợp nhiều loại thực phẩm là yếu tố cốt lõi để đạt được bữa ăn hoàn hảo. Đơn giản là không có một loại thực phẩm nào có thể cung cấp tất cả mọi thứ cho cơ thể. Nếu bạn ăn quá nhiều một loại thực phẩm, điều này sẽ kéo theo sự dư thừa các chất trong thực phẩm đó và thiếu các chất từ các thực phẩm khác. Nhiều khuyến nghị đưa ra về đa dạng thực phẩm là cần ăn 15-20 loại thực phẩm mỗi ngày, hoặc tối thiểu cũng phải có 5 trong 8 nhóm loại thực phẩm sau:

Nhóm 1: Lương thực: Gạo, ngô, khoai, sắn là thức ăn cơ bản và cũng là nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu cho cơ thể.

Nhóm 2:  Nhóm hạt các loại: Đậu, đỗ, vừng, lạc là nguồn cung cấp chất đạm thực vật cho cơ thể.

Nhóm 3:  Nhóm sữa và các sản phẩm từ sữa là nguồn cung cấp chất đạm động vật và canxi quan trọng cho cơ thể.

Nhóm 4:  Nhóm thịt các loại, cá và hải sản cung cấp chất đạm động vật, đặc biệt các axit amin cần thiết mà cơ thể người không tự tổng hợp được.

Nhóm 5: Nhóm trứng và các sản phẩm của trứng là nguồn cung cấp chất đạm động vật và nhiều chất dinh dưỡng quý cho cơ thể.

Nhóm 6: Nhóm củ quả màu vàng, da cam, màu đỏ như cà rốt, bí ngô, gấc, cà chua hoặc rau tươi có màu xanh thẫm là nguồn cung cấp vitamin và chất khoáng chủ yếu cho cơ thể. Loại rau càng càng sẫm màu thì càng có giá trị dinh dưỡng với cơ thể

Nhóm 7: Nhóm rau củ quả khác như su hào, củ cải cung cấp vitamin, chất khoáng và chất xơ.

Nhóm 8:  Nhóm dầu ăn, mỡ các loại là nguồn cung cấp năng lượng và các axit béo cần thiết cho cơ thể.

 

Bạn nên ăn nhiều rau, củ, quả vì các thực phẩm này có nhiều vitamin, chất khoáng cần thiết cho cơ thể, đồng thời có nhiều chất xơ có tác dụng quét nhanh chất độc và cholesterol thừa ra khỏi ống tiêu hóa. Nên ăn phối hợp nhiều loại hoa quả để có đủ vitamin và chất khoáng cần thiết cho cơ thể. Đồng thời, bạn cũng nên ăn chất béo có mức độ, như hạn chế chất béo để giảm nguy cơ mắc các bệnh béo phì, tim mạch, tăng huyết áp. Nên tăng cường ăn chất béo từ thực vật như vừng, lạc; hạn chế chất béo từ động vật. Bạn cũng không nên kiêng hẳn chất bột đường để giảm cân vì sẽ gây nhiều tác hại cho sức khỏe,  đây là nguồn năng lượng chính cho não bộ hoạt động và duy trì đường máu.

Bổ sung thực phẩm cho các bữa ăn “chưa cân đối”

Trên nguyên tắc phối hợp các món ăn để có thực đơn đầy đủ và dinh dưỡng, các món ăn bị coi là tiêu cực đều có thể trở thành cân bằng nếu bạn nắm được các nguyên tắc và các bí quyết chế biến.

Thực tế là trong xã hội hiện nay, có rất nhiều loại thực phẩm mất cân bằng mà chúng ta vẫn sử dụng hàng ngày. Có thể kể đến như các sản phẩm đồ ăn nhanh, đồ ăn công nghiệp, các loại bánh ngọt, cháo, mì ăn liền. Khi nhắc đến mì ăn liền, chúng ta thường nghĩ đến một sản phẩm ăn nhanh, gọn, nhẹ, nhưng lại thuần về chất bột, dầu, gia vị…. Điều này dẫn đến việc mì ăn liền bị coi là sản phẩm nghèo dinh dưỡng và không cân đối.

Tuy nhiên, bữa ăn sẽ được cải thiện rất nhiều nếu chúng ta biết phối hợp các thực phẩm với nhau. Nếu bạn ăn mì ăn liền kèm với rau và trứng chẳng hạn, bữa ăn của bạn vẫn đầy đủ các thành phần dinh dưỡng, không mất cân bằng. Bạn bổ sung chất xơ bằng cách thêm rau xanh, bổ sung protein bằng cách thêm trứng hay thịt đều là những cách cân bằng lại các thành phần trong mì ăn liền. Trong trường hợp bắt buộc phải sử dụng mì ăn liền đơn thuần, thì có thể sử dụng thêm sữa chua, trái cây sau bữa ăn hoặc bổ sung rau, thịt, cá… ở bữa ăn kế tiếp. Việc bạn chế biến và bổ sung các thực phẩm trong món ăn chính là mấu chốt để đạt được bữa ăn tốt, tránh các vấn đề sức khỏe cũng như tiêu hóa.

Kết luận

Phối hợp thực phẩm hợp lý, điều hòa các tính chất của thực phẩm chính là chìa khóa cho một bữa ăn cân bằng. Không có thực phẩm riêng lẻ nào là hoàn hảo và hoàn toàn tốt, nên ăn đa dạng thực phẩm, tránh ăn quá nhiều một loại thực phẩm nào đó, lựa chọn thực phẩm tươi, theo mùa và kết hợp chúng theo những nguyên tắc dinh dưỡng hợp lý là bí quyết để có bữa ăn lành mạnh và dinh dưỡng.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Mẹo để kích thích tiêu hoá tốt hơn

PGS. TS. Nguyễn Xuân Ninh - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Tổng hợp
Bình luận
Tin mới
  • 25/09/2020

    Chăm sóc da an toàn khi mang thai

    Khi bạn mang thai, tất cả mọi thứ sẽ thay đổi, bao gồm cả làn da của bạn. Bạn cần phải chú ý khi chọn lựa mỹ phẩm, một số loại có thành phần không phù hợp có thể sẽ bị hấp vào trong cơ thể bạn và không tốt cho em bé.

  • 24/09/2020

    Rượu bia ảnh hưởng đến lượng testosterone như thế nào

    Tiêu thụ quá nhiều rượu bia, đồ uống có cồn sẽ ảnh hưởng đến tất cả các vấn đề sức khoẻ, trong đó có cả hormone.

  • 24/09/2020

    Mách bạn cách bảo quản rau củ luôn tươi ngon

    Rau củ là nguồn thực phẩm giàu chất chống oxy hóa và vitamin tốt cho sức khỏe. Để bữa cơm gia đình luôn có rau củ tươi ngon, bạn có thể tham khảo bí quyết bảo quản thực phẩm khoa học và đơn giản sau đây:

  • 24/09/2020

    Người bệnh Celiac nên ăn những loại thực phẩm này

    Theo dữ liệu của PubMed Central (một cơ sở dữ liệu của Viện Y tế Quốc gia), khoảng 1% dân số trên thế giới mắc bệnh Celiac. Đây là một bệnh lý đường ruột gây ra bởi tình trạng nhạy cảm với gluten. Người bệnh nên ăn những thực phẩm nào để ngăn ngừa và kiểm soát tình trạng bệnh?

  • 24/09/2020

    6 loại thực phẩm giúp xóa mờ vết rạn da hiệu quả

    Các vết rạn da thường gặp nhiều hơn ở nữ giới vào các thời điểm như dậy thì, mang thai, tăng cân đột ngột… Nó có thể xuất hiện trên bụng, mông, đùi, bầu ngực với nhiều kích cỡ và màu sắc khác nhau từ trắng, đỏ đến tím hoặc xanh lam khiến chị em mất tự tin.

  • 24/09/2020

    Nên ăn gì để xương chắc khỏe?

    Chế độ dinh dưỡng có vai trò quan trọng đối với sức khỏe xương khớp, tránh được tình trạng thoái hóa khớp, viêm đa khớp… Những thực phẩm quen thuộc dưới đây nên được tăng cường trong bữa ăn để bổ sung nguồn calci.

  • 24/09/2020

    Vì sao người bệnh Parkinson nên ăn đậu tằm?

    Đậu tằm (đậu răng ngựa, đậu Fava) là loài thực vật thuộc họ Đậu có nguồn gốc từ Bắc Phi và Tây Nam Á, hiện được trồng khắp nơi trên thế giới. Nghiên cứu mới đây phát hiện đậu tằm mang lại rất nhiều lợi ích sức khỏe, đặc biệt với người bệnh Parkinson.

  • 24/09/2020

    Những loại trà tốt nhất để làm giảm hen suyễn

    Hen suyễn là một bệnh rối loạn mạn tính đường hô hấp, khiến đường thở bị viêm và hẹp và viêm, dẫn đến các triệu chứng như khó thở, khò khè, ho và đau tức ngực.

Xem thêm