Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Điều trị và phòng tránh viêm da tiếp xúc do côn trùng

Viêm da tiếp xúc do côn trùng có thể gặp rải rác trong cả năm nhưng thường gặp nhất vào mùa hè bởi thời tiết oi nóng, độ ẩm cao.

Viêm da tiếp xúc do côn trùng có thể gặp rải rác trong cả năm nhưng thường gặp nhất vào mùa hè bởi thời tiết oi nóng, độ ẩm cao. Có hai loại côn trùng gây bệnh chủ yếu là ấu trùng bướm hay còn gọi là bướm đêm và kiến khoang.

Viêm da do ấu trùng bướm

Ấu trùng bướm (carterpillar) là ấu trùng của bướm hoặc bướm đêm. Ấu trùng này có lông ngắn, chính lông đó có thể kích thích da gây viêm da. Viêm da do ấu trùng bướm xuất hiện theo mùa trong thời gian ngắn sau khi ấu trùng non xuất hiện, do tiếp xúc trực tiếp với lông bướm hay lông phát tán trong gió. Tuy nhiên phản ứng ngứa của da sau khi tiếp xúc là thứ phát do kích thích cơ học, nhiễm chất giãn mạch hoặc phản ứng tăng mẫn cảm vẫn còn chưa rõ. Ấu trùng bướm đuôi nâu và ấu trùng bướm lông đã được tìm thấy ở nhiều nơi trên thế giới. Các nhà khoa học đã phát hiện được trên lông ấu trùng bướm tiết ra một chất giống như histamin là căn nguyên chính gây nên ngứa. Ấu trùng có thể bò trực tiếp trên da hoặc gián tiếp do gió thổi đưa lông dính vào quần áo khi mặc vào sẽ bị bệnh. Thương tổn hay thấy ở vị trí hở như mặt, cổ, tay, chân, đôi khi có viêm kết mạc mắt do đi đường bị ấu trùng bướm bay thẳng vào mắt, hoặc đêm ngủ ấu trùng bò lên vùng mắt. Thương tổn do ấu trùng bướm thường là những ban đỏ phù nề, sẩn và mụn nước, mụn mủ, nóng, đau rát.

Viêm da do độc tố của kiến khoang

Kiến khoang là loại kiến có kích thước nhỏ hơn hạt thóc có cánh bay, bụng thon nhọn có một khoang màu đỏ trên nền đen, tối lại rất hay bay vào bóng đèn bám trên các bức tường, giường, màn và bò cả lên người. Kiến này đốt rất đau và trong bụng chứa một chất độc giống như chất piridin ở sâu ban miêu. Chất này khi tiếp xúc vào da tạo nên viêm da, thối thịt giống như bị tạt axít. Một số người không biết đã lấy tay giết kiến sau đó vô tình sờ lên mặt hoặc gãi lên da đã tạo thành những vết tổn thương dài, hoặc thương tổn ở cẳng tay khi ngủ vắt tay lên trán làm tổn thương lan sang trán, thương tổn ở bắp chân lây sang mặt sau đùi khi ngồi xổm, những thương tổn dạng như trên được gọi là thương tổn hôn nhau (kissing lesson) là dấu hiệu đặc thù chỉ có trong viêm da tiếp xúc do côn trùng.

Tổn thương do độc tố của kiến ba khoang.

Tính chất của thương tổn là những ban đỏ, mụn nước, mụn mủ, trợt loét nông trên da cũng giống như viêm da do ấu trùng bướm nhưng ở cấp độ nặng hơn, có thể bị nhiều tổn thương trên da, thường gặp ở vùng hở như cổ, mặt, cánh tay, cẳng tay, cẳng chân, đôi khi cũng thấy ở thân mình vùng kín do kiến bám vào quần áo, khi mặc chúng tiếp xúc trực tiếp vào da. Tùy vào vị trí tiếp xúc mà có thể bị một hay nhiều tổn thương cùng lúc, bị đối xứng, bị nhiều nơi khác nhau trên cơ thể.

Điều trị viêm da tiếp xúc do côn trùng

Phải loại bỏ căn nguyên càng sớm càng tốt bằng cách tắm rửa, thay quần áo. Tại chỗ bị tổn thương bôi các thuốc như hồ nước, hoặc thuốc kháng sinh có corticoid như: supricor-N, fusicort, fobancort. Uống thuốc kháng sinh, kháng viêm, kháng histamin trong 5 ngày bệnh sẽ khỏi.Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc mà cần đến cơ sở y tế để khám và điều trị kịp thời để tránh các biến chứng nặng hơn.

Phòng bệnh như thế nào?

Hạn chế côn trùng vào nhà bằng cách đóng kín cửa kính, cửa chớp, tắt điện hoặc treo bóng điện ở ngoài sân, vườn để dụ côn trùng không vào nhà. Khi giặt, phơi quần áo không lộn trái, trước khi rửa mặt kiểm tra khăn mặt xem có sâu bọ bám trên khăn không? Khi nhìn thấy côn trùng bò trên người phải tìm cách xua, phủi côn trùng đi, không được giết côn trùng trực tiếp trên da. Khi đi ngủ phải mắc màn và kiểm tra giường chiếu để phát hiện côn trùng ẩn nấp bên trong. Không giết côn trùng bằng tay, không để da tiếp xúc với chất dịch do côn trùng tiết ra. Khi đã phát bệnh thì không nên chạm tay vào vùng thương tổn rồi chạm vào vùng da khác. Cần mặc quần áo dài, đội mũ, mang các đồ bảo vệ như: Ủng, mũ, găng tay, đeo kính khi đến những nơi côn trùng phát triển như bụi cây, đống rác, đống củi, đống gạch, nhà bỏ hoang... Vệ sinh môi trường sống luôn thoáng, sạch sẽ để ngăn ngừa côn trùng có điều kiện sinh sôi và phát triển.

ThS. Đỗ Xuân Khoát - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 21/05/2018

    15 lí do khiến bạn không được sử dụng theo đơn thuốc của người khác.

    Việc sử dụng đơn thuốc của người khác giống như chơi xổ số, bạn có thể khỏi hoặc không, và có thể để lại những hậu quả nghiêm trọng.

  • 21/05/2018

    Chấn thương lệ đạo: nguyên nhân triệu chứng và cách điều trị

    Đường dẫn lưu nước mắt khá dài (bao gồm: lệ đạo, túi lệ, ngách lệ mũi), thế nhưng chấn thương lại hay tấn công vào lệ quản. Chấn thương lệ đạo nếu không được chữa trị kịp thời và điều trị hiệu quả bệnh sẽ tiến triển gây viêm nhiễm làm ảnh hưởng đến thẩm mỹ và có thể gây mù loà.

  • 21/05/2018

    5 bước cần thực hiện trước khi bạn bắt đầu bỏ hút thuốc lá

    Nếu bạn đã quyết định bỏ thuốc lá, thì xin chúc mừng, bạn đã có một bước tiến lớn. Bây giờ để tăng khả năng thành công của việc bỏ thuốc, bạn hãy thực hiện 5 bước dưới đây.

  • 21/05/2018

    Làm thế nào để bắt đầu một chế độ ăn ít muối?

    Nếu bạn mắc các bệnh như tăng huyết áp, bệnh thận hoặc đang có nguy cơ mắc các bệnh tim mạch thì một chế độ ăn ít muối (ít hơn 1,500mg muối một ngày) là chế độ ăn bắt buộc phải tuân theo.

  • 21/05/2018

    Biến chứng ít gặp nhưng nghiêm trọng của chạy thận nhân tạo

    Mặc dù ít gặp nhưng chạy thận nhân tạo có thể gặp một số tai biến nguy hiểm, bao gồm hội chứng mất cân bằng, phản ứng dị ứng, rối loạn nhịp tim, chèn ép tim, xuất huyết nội sọ, co giật, tán huyết và thuyên tắc khí.

  • 21/05/2018

    5 nguyên nhân gây đau phần lưng trên không dễ dàng khắc phục

    Xử lí các vấn đề gây đau phần lưng trên và cổ thường được giải thích một cách đơn giản bằng sự thay đổi lối sống.

  • 21/05/2018

    Mẹo giữ cho trang phục đẹp lâu

    Bạn rất thích những bộ trang phục đẹp mà mình đã "vất vả" mãi mới sắm về được, nhưng thật tiếc, những trang phục ấy không bền mãi như bạn mong muốn. Vậy phải làm thế nào để giữ quần áo lâu cũ và đẹp nhất có thể?

  • 21/05/2018

    Tác dụng của gel nha đam trong trị sẹo

    Gel nha đam (lô hội) được tách ra từ lá cây nha đam. Con người đã sử dụng nha đam để chữa các bệnh viêm nhiễm da, bỏng, vết thương nhỏ và các vấn đề về da khác từ hàng thế kỉ nay. Nhờ những thành phần có đặc tính nhẹ nhàng, giữ ẩm và chữa lành vết thương, gel nha đam có thể được dùng để bôi lên các vết sẹo và giúp da nhanh chóng mờ sẹo và cũng giúp làm giảm kích thích lên da.

Xem thêm