Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Cấp cứu shock giảm thể tích máu

VIAM - Shock giảm thể tích là kết quả của giảm nghiêm trọng và đột ngột khối lượng máu, là nguyên nhân của giảm dòng máu trở về tim, giảm lưu lượng tim, giảm tưới máu mô với rối loạn chuyển hóa tế bào. Đây là một cấp cứu nghiêm trọng, có thể gây tử vong nếu không được xử trí kịp thời.

Cấp cứu shock giảm thể tích máu

Shock giảm thể tích máu là tình trạng sốc do giảm đột ngột thể tích tuần hoàn gây ra:

  • Giảm tưới máu tổ chức (thiếu oxy tế bào)
  • Rối loạn chuyển hóa tế bào

Đây là một tình trạng có thể gây nguy hiểm đến tính mạng khiến cơ thể có thể mất đến hơn 20% (1/5) thể tích máu hoặc dịch thể. Shock giảm thể tích máu khiến cho tim không thể bơm đủ máu đi khắp cơ thể dẫn tới suy đa phủ tạng. Đây là một cấp cứu cần can thiệp y khoa ngay lập tức.

Các nguyên nhân gây shock giảm thể tích

Hiện tượng shock giảm thể tích là hậu quả của tình trạng mất máu và dịch thể đột ngột, bao gồm các nguyên nhân:

  • Xuất huyết do các vết thương hoặc vết cắt
  • Xuất huyết từ các chấn thương do tai nạn hoặc do lên cơn động kinh
  • Xuất huyết nội tạng tại đường tiêu hóa hoặc do mang thai ngoài tử cung

Ngoài tình trạng mất máu thật sự, mất dịch thể cũng có thể gây giảm thể tích máu. Các nguyên nhân bao gồm:

  • Tiêu chảy nặng và kéo dài
  • Bỏng nặng
  • Nôn mửa quá mức và kéo dài
  • Ra quá nhiều mồ hôi

Khi cơ thể bị xuất huyết nặng sẽ không có đủ máu để đi nuôi các cơ quan trong cơ thể khiến cho các cơ quan và các mô bị thiếu oxy và dinh dưỡng. Nếu cơ thể không kịp thời bù đắp oxy và dinh dưỡng, các hệ cơ quan sẽ ngừng hoạt động. Khi tim không còn khả năng đưa máu đi khắp cơ thể, các triệu chứng của shock giảm thể tích bắt đầu xuất hiện. Huyết áp tụt nhanh và thân nhiệt hạ thấp nghiêm trọng có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.

Các triệu chứng của shock giảm thể tích

Các triệu chứng của shock giảm thể tích khác nhau tùy theo mức độ mất máu và dịch thể của bệnh nhân. Tuy nhiên, tất cả các triệu chứng của shock đều nguy hiểm đến tính mạng và cần phải được can thiệp y khoa ngay lập tức.

Các triệu chứng của xuất huyết nội tạng thường khó nhận ra cho tới khi các triệu chứng shock xuất hiện. Người cao tuổi có thể không biểu hiện những triệu chứng này cho tới khi tình trạng shock tiến triển nhanh chóng. Các triệu chứng bao gồm:

  • Lo lắng
  • Môi và móng tay tím tái
  • Tiểu ít hoặc bí tiểu
  • Ra mồ hôi
  • Hơi thở yếu ớt
  • Hoa mắt, chóng mặt
  • Lú lẫn
  • Tức ngực
  • Mất ý thức
  • Hạ huyết áp
  • Tim đập nhanh
  • Mạch đập yếu

Các triệu chứng của xuất huyết nội tạng bao gồm:

  • Đau bụng
  • Có máu trong phân
  • Phân có màu đen hoặc màu hắc ín
  • Có máu trong nước tiểu
  • Xuất huyết âm đạo (thường là nặng, khác với kinh nguyệt)
  • Nôn ra máu
  • Tức ngực
  • Bụng sưng phù

Cấp cứu và xử trí bước đầu

Nếu chính bạn có hoặc nhận thấy người thân, người bên cạnh có bất kỳ dấu hiệu nào của xuất huyết hay shock do xuất huyết, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức hoặc nhờ người khác đưa tới bệnh viện, không nên tự lái xe đi một mình.

Nếu không được điều trị kịp thời, shock giảm thể tích máu có thể dẫn tới tử vong. Trước khi xe cấp cứu đến, hãy thực hành những quy tắc sơ cứu bước đầu sau đây đối với bệnh nhân:

  • Cho bệnh nhân nằm trên bề mặt phẳng, chân nâng cao khoảng 30 cm.
  • Không được di chuyển người bệnh nếu bạn nghi ngờ người đó bị chấn thương vùng đầu, cổ hay lưng.
  • Giữ ấm cho người bệnh.
  • Không cho người bệnh uống nước do có thể gây sặc và nghẹn.
  • Không được nâng cao đầu bệnh nhân.
  • Loại bỏ tất cả những thứ có dính bẩn từ vết thương. Không được tự ý rút các mảnh thủy tinh, con dao, mũi tên hoặc bất cứ vật nào cắm vào phần thịt của bệnh nhân.
  • Nếu vết thương sạch và không có vật gì cắm vào da thịt, sử dụng một miếng vải như là áo, khăn mặt hay chăn quấn xung quanh vị trí vết thương để giảm mất máu.

Các biến chứng của shock giảm thể tích

Mất máu và dịch thể có thể dẫn tới các biến chứng như:

  • Tổn thương các cơ quan như thận, não
  • Hoại tử tay, chân
  • Đau tim

Tác động của shock giảm thể tích đối với cơ thể phụ thuộc vào tốc độ và thể tích máu bị mất. Nếu bạn đang bị mắc một số bệnh mãn tính như tiểu đường hay các bệnh tim, phổi và thận,  tình trạng shock giảm thể tích còn có thể gây một số biến chứng nghiêm trọng hơn.

Chẩn đoán shock giảm thể tích

Thông thường shock xảy ra đột ngột, không có dấu hiệu cảnh báo trước. Các triệu chứng thường chỉ biểu hiện khi tình trạng đã tiến triển nặng. Các biện pháp có thể giúp phát hiện các dấu hiệu của shock bao gồm đo huyết áp và đo nhịp tim. Một người khi bị shock thường không có đáp ứng khi được bác sỹ đặt câu hỏi.

Tình trạng xuất huyết nặng có thể được nhận ra ngay lập tức, tuy nhiên xuất huyết nội tạng sẽ khó phát hiện cho tới khi người bệnh có những triệu chứng của shock do xuất huyết.

Các xét nghiệm được thực hiện trong bệnh viện có thể giúp xác nhận chẩn đoán shock giảm thể tích:

  • Xét nghiệm máu để kiểm tra mức độ mất cân bằng điện giải và chức năng thận
  • Chụp cắt lớp (CT) hoặc siêu âm các cơ quan
  • Siêu âm tim để đo nhịp tim
  • Nội soi để kiểm tra thực quản và đường tiêu hóa
  • Đặt ống thông tim để kiểm tra lưu thông máu
  • Đặt ống thông tiểu để đo lượng nước tiểu trong bàng quang

Điều trị shock giảm thể tích

Khi đã được đưa tới phòng cấp cứu, bệnh nhân shock giảm thể tích sẽ được truyền máu hoặc truyền nước qua đường tĩnh mạch. Bác sỹ có thể chỉ định thêm các thuốc để tăng khả năng bơm máu của tim như:

  • Dopamine
  • Dobutamine
  • Epinephrine
  • Norepinephrine

Việc theo dõi chặt chẽ các chỉ số tim mạch và chức năng thận sẽ giúp đánh giá được hiệu quả của phương pháp điều trị.

Triển vọng điều trị

Các biến chứng thường gặp của shock do mất máu bao gồm:

  • Tổn thương thận
  • Tổn thương các cơ quan khác
  • Tử vong

Một số bệnh nhân có thể bị hoại tử tay, chân do suy giảm lưu lượng máu tới các chi và hậu quả là có thể phải cắt cụt tay, chân.

Nhìn chung, tiên lượng điều trị của từng trường hợp shock giảm thể tích phụ thuộc vào lượng máu và dịch thể bị mất và loại chấn thương gặp phải. Khả năng hồi phục sẽ cao hơn nếu các bệnh nhân không bị mất quá nhiều máu. Và quan trọng nhất là việc bệnh nhân được chuyển đến bệnh viện càng sớm càng tốt.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Tập thể lực sau khi hiến máu, có được không?

Bình luận
Tin mới
  • 24/08/2017

    Luyện tập thể thao khi đang cho con bú

    VIAM - Sau khi bạn sinh con, có vẻ như tất cả mọi người đếu muốn đưa ra lời khuyên cho bạn, từ cô hàng xóm cho đến bà chủ tiệm tạm hóa quen thuộc ở ngoài chợ. Và nếu có ai đó khuyên bạn rằng bạn không nên luyện tập thể thao trong giai đoạn cho con bú vì việc này có thể có ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn sữa mẹ thì rất có thể sẽ khiến bạn suy nghĩ lại về ý định luyện tập của mình.

  • 24/08/2017

    HOT: Nghiên cứu lâm sàng lớn nhất về tác dụng chống cảm cúm của probiotics

    VIAM - Chủng men L. CASEI 431™, thuộc Lactobacillus paracasei subsp. Paracasei - một loại probiotics phổ biến, đã được chứng minh là có tác dụng đặc biệt trong phòng ngừa cảm cúm và các bệnh thông thường. Kết luận này được rút ra từ nghiên cứu lâm sàng lớn nhất thế giới về probiotics của Tập đoàn men sống hiện đại châu Âu Chris Hansen

  • 24/08/2017

    Gen di truyền ảnh hưởng thế nào đến đứa con tương lai của bạn

    VIAM - Khi đang mong đợi một em bé sắp chào đời thì chắc hẳn bạn sẽ luôn hình dung em bé sẽ trông như thế nào. Liệu bé có cao như cha hay không? Hay bé sẽ có mái tóc xoăn như mẹ? Và liệu bé có được thừa hưởng tính cách hài hước của ông?

  • 24/08/2017

    Viêm gan có thể dẫn đến bệnh tim

    VIAM - Các nhà nghiên cứu phát hiện thấy rằng viêm gan có thể đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển tích tụ chất béo trong động mạch, gây cục máu đông cũng như các bệnh tim mạch khác.

  • 24/08/2017

    Xuất huyết dưới da

    VIAM - Khi một mạch máu vỡ ra, sẽ có một lượng nhỏ máu thoát ra khỏi mạch máu và đi vào trong cơ thể. Lượng máu này có thể nhìn thấy được ở ngay dưới bề mặt da. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến vỡ mạch máu, nhưng đa phần nguyên nhân đều là do chấn thương.

  • 23/08/2017

    Sức khỏe dương vật: dự phòng một số vấn đề thường gặp

    VIAM - Sức khỏe dương vật bao gồm nhiều vấn đề hơn là chỉ nói về cương dương. Hãy tìm hiểu vấn đề về dương vật phổ biến nhất và chiến lược để nâng cao sức khỏe dương vật.

  • 23/08/2017

    Cảnh giác bệnh về da mùa mưa lũ và cách phòng ngừa

    VIAM - Mưa dầm dề liên tục trong nhiều ngày tạo điều kiện phát triển các bệnh ngoài da. Cùng tìm hiểu các bệnh về da mùa mưa lũ cũng như cách phòng ngừa, bảo vệ sức khỏe mùa mưa trong bài viết dưới đây!

  • 23/08/2017

    Sử dụng quá liều thuốc cảm lạnh và cảm cúm

    VIAM - Ai là người có nguy cơ và bạn cần biết gì về dùng quá liều? Có rất nhiều loại thuốc cảm lạnh và cảm cúm, liệu có thể sử dụng quá liều cho tất cả những loại thuốc này hay không? Những loại nào thì nguy hiểm hơn?

Xem thêm